Shloka 2
Vidurovācā: Śreyas, Mantra, and Conciliation toward the Pāṇḍavas (विदुरोवाच—श्रेयः-मन्त्र-समाधानम्)
दिष्टस्य ग्रन्थिरनिवर्तनीय: स्वकर्मणा विहितं नेह किंचित् । कृतं निमित्तं हि वरैकहेतो- स्तदेवेदमुपपन्नं विधानम्,भाग्यमें जो लिख दिया है, उसे कोई भी बदल नहीं सकता। अपने प्रयत्नसे यहाँ कुछ नहीं हो सकता। एक वरकी प्राप्तिके लिये जो साधन (तप) किया गया, वही पाँच पतियोंकी प्राप्तिका कारण बन गया; अतः दैवके द्वारा पूर्वनिश्चित विधानका ही पालन करना उचित है
diṣṭasya granthir anivartanīyaḥ svakarmaṇā vihitaṁ neha kiñcit | kṛtaṁ nimittaṁ hi varaikahetoḥ tadevedam upapannaṁ vidhānam |
ท้าวทฺรุปทะกล่าวว่า “ปมแห่งชะตาย่อมคลายมิได้ ในเรื่องนี้ความเพียรของตนก็เปลี่ยนแปลงสิ่งใดไม่ได้เลย การบำเพ็ญเพื่อให้ได้พรเพียงประการเดียว กลับเป็นเหตุให้ได้สามีถึงห้าคน ฉะนั้นจึงควรยอมรับและปฏิบัติตามบัญญัติที่เทพลิขิตไว้แต่เดิม”
द्ुपद उवाच
Educational Q&A
Drupada emphasizes the supremacy of what is divinely ordained (diṣṭa/daiva): certain outcomes are irreversible, and personal effort cannot overturn them. Ethically, he frames acceptance of an unexpected social situation (polyandry) as submission to a higher, pre-fixed dispensation rather than mere human preference.
In the context of Draupadī’s marriage, Drupada interprets the extraordinary outcome—her becoming wife to five brothers—as the unfolding of destiny. He argues that the earlier act performed to obtain a single boon became the instrumental cause for this result, and therefore the proper course is to accept the established ordinance.