Shloka 28
Adhyāya 196: Droṇa’s Conciliatory Counsel and Karṇa’s Suspicion of Counsel (मन्त्र-नय-विवादः)
व्यास उवाच एतच्छुत्वा वज्ञपाणियवरचस्तु देवश्रेष्ठ पुनरेवेदमाह । वीर्येणाहं पुरुष कार्यहेतो- ्दद्यामेषां पठचमं मत्प्रसूतम्,व्यासजी कहते हैं--राजन्! पूर्ववर्ती इन्द्रोंका यह वचन सुनकर वज्रधारी इन्द्रने पुनः देवश्रेष्ठ महादेवजीसे इस प्रकार कहा--“भगवन्! मैं अपने वीर्यसे अपने ही अंशभूत पुरुषको देवताओंके कार्यके लिये समर्पित करूँगा, जो इन चारोंके साथ पाँचवाँ होगा। उसे मैं स्वयं ही उत्पन्न करूँगा। विश्वभुक, भूतधामा, प्रतापी इन्द्र शिबि, चौथे शान्ति और पाँचवें तेजस्वी--ये ही उन पाँचोंके नाम हैं
vyāsa uvāca | etac chrutvā vajrapāṇir amarāc chreṣṭhas tu devaśreṣṭhaḥ punar evedam āha | vīryeṇāhaṃ puruṣaṃ kāryahetoḥ dadyām eṣāṃ pañcamaṃ matprasūtam ||
วยาสะกล่าวว่า ครั้นได้ฟังถ้อยคำของเหล่าอินทราในกาลก่อนแล้ว อินทราผู้ถือวัชระก็กราบทูลมหาเทพ ผู้เป็นเลิศในหมู่เทวะ อีกครั้งว่า “ข้าแต่พระผู้เป็นเจ้า เพื่อกิจของเหล่าเทวะ ข้าพเจ้าจักถวายบุรุษผู้บังเกิดจากเดชานุภาพของข้าพเจ้าเอง เป็นส่วนหนึ่งแห่งข้าพเจ้า ให้เป็นองค์ที่ห้าเคียงกับสี่องค์นี้ ข้าพเจ้าจักให้กำเนิดเขาด้วยตนเอง”
व्यास उवाच
Educational Q&A
The passage emphasizes duty aligned with cosmic welfare: a ruler or divine agent should dedicate even what is most personal—one’s own strength or progeny—toward a righteous collective purpose (kārya-hetu), sustaining order (dharma) through responsible offering rather than self-interest.
After hearing the statement attributed to earlier Indras, Indra (the thunderbolt-bearer) responds to Mahādeva, pledging to produce and offer a fifth human agent—born from his own potency—to join the previously mentioned four, so that the gods’ intended task can be accomplished.