Shloka 27
Adhyāya 196: Droṇa’s Conciliatory Counsel and Karṇa’s Suspicion of Counsel (मन्त्र-नय-विवादः)
पूर्वन्द्रा ऊचु: गमिष्यामो मानुषं देवलोकाद् दुराधरो विहितो यत्र मोक्ष: । पाण्डव, टद्रुपद और व्यासजीमें बातचीत व्यासजीद्धारा पाण्डवोंके पूर्वजन्मके वृत्तान्तका वर्णन देवास्त्वस्मानादधीरञ्जनन्यां धर्मो वायुर्मघवानश्विनौ च । अस्त्रैदिव्यैर्मानुषान् योधयित्वा आगमन्तार: पुनरेवेन्द्रलोकम्,पहलेके चारों इन्द्र बोले--भगवन! हम आपकी आज्ञाके अनुसार देवलोकसे मनुष्यलोकमें जायँगे, जहाँ दुर्लभ मोक्षका साधन भी सुलभ होता है। परंतु वहाँ हमें धर्म, वायु, इन्द्र और दोनों अश्विनीकुमार--ये ही देवता माताके गर्भमें स्थापित करें। तदनन्तर हम दिव्यास्त्रोंद्वारा मानव-वीरोंसे युद्ध करके पुनः इन्द्रलोकमें चले आयेंगे
pūrvendrā ūcuḥ: gamiṣyāmo mānuṣaṃ devalokād durādharo vihito yatra mokṣaḥ | pāṇḍava, tadrupada (drupada) ca vyāsajīmeṃ bātacīta vyāsajīdvārā pāṇḍavōṃke pūrvajanmake vṛttāntakā varṇana | devāstv asmān ādadhīrañ jananyāṃ dharmo vāyur maghavān aśvinau ca | astrair divyair mānuṣān yodhayitvā āgamantāraḥ punar evendralokam ||
เหล่าอินทราในกาลก่อนกล่าวว่า “ข้าแต่พระผู้เป็นเจ้า! ตามพระบัญชา เราจักออกจากเทวโลกไปสู่โลกมนุษย์ ที่ซึ่งหนทางสู่โมกษะ—แม้ยากยิ่ง—ได้ถูกกำหนดไว้ แต่ในที่นั้น ขอให้ธรรมะ วายุ มฆวาน (อินทรา) และอัศวินทั้งสอง ประดิษฐานพวกเราไว้ในครรภ์มารดา ครั้นแล้ว เมื่อรบกับวีรบุรุษมนุษย์ด้วยอาวุธทิพย์ เราจักกลับสู่อินทรโลกอีกครั้ง”
व्यास उवाच
Educational Q&A
The verse frames human birth as a uniquely potent arena for spiritual striving: even beings from heaven choose the human realm because the conditions for mokṣa (liberation) can become accessible there. It also underscores a dharmic cosmic order in which divine powers incarnate through specific deities to fulfill a destined purpose.
A group called the ‘former Indras’ declare their intention to descend from heaven to the human world. They request that particular gods—Dharma, Vāyu, Indra (Maghavān), and the Aśvins—be the agents who place them into a mother’s womb. After accomplishing their martial role using divine weapons against human heroes, they plan to return to Indra’s heaven.