Shloka 15
Adhyāya 196: Droṇa’s Conciliatory Counsel and Karṇa’s Suspicion of Counsel (मन्त्र-नय-विवादः)
तमब्रवीद् देवराजो ममेदं त्वं विद्धि विद्वन् भुवनं वशे स्थितम् । ईशो5हमस्मीति समन्युरब्रवीद् दृष्टवा तमक्षै: सुभुशं प्रमत्तम्,वे अपनी सम्पूर्ण इन्द्रियोंसे क्रीड़ामें अत्यन्त तन््मय हो रहे थे, अत: इधर-उधर उनका ध्यान नहीं जाता था। उन्हें इस प्रकार असावधान देख देवराज इन्द्रने कुपित होकर कहा --“महानुभाव! यह सारा जगत् मेरे अधिकारमें है, मेरी आज्ञाके अधीन है; मैं इस जगत्का ईश्वर हूँ"
tam abravīd devarājo mamedam tvaṁ viddhi vidvan bhuvanaṁ vaśe sthitam | īśo 'ham asmīti samanyur abravīd dṛṣṭvā tam akṣaiḥ subhuśaṁ pramattam ||
เมื่อเห็นเขาเผลอไผลอย่างยิ่ง—ประสาทสัมผัสหมกมุ่นอยู่กับการเล่น—อินทรา ราชาแห่งเทพ จึงกล่าวด้วยความโกรธว่า “จงรู้ไว้เถิด ผู้รู้เอ๋ย โลกทั้งปวงนี้อยู่ในอำนาจของเรา เราคือเจ้าแห่งมัน”
व्यास उवाच
Educational Q&A
The verse cautions against अहंकार (ego-pride): claiming “I am the lord” based on power or position is ethically dangerous, especially when one forgets higher order (dharma) and the limits of one’s authority.
Vyāsa narrates that Indra observes someone behaving carelessly, absorbed in play and inattentive. Provoked, Indra angrily asserts his dominion over the world, declaring himself its ruler.