Previous Verse
Next Verse

Shloka 11

Adhyāya 196: Droṇa’s Conciliatory Counsel and Karṇa’s Suspicion of Counsel (मन्त्र-नय-विवादः)

सा तत्र योषा रुदती जलार्थिनी गड्जां देवीं व्यवगाहा व्यतिष्ठत्‌ । तस्याश्रुबिन्दु: पतितो जले य- स्तत्‌ पद्ममासीदथ तत्र काउ्चनम्‌,वह युवती वहाँ जलके लिये आयी थी और भगवती गंगाकी धारामें प्रवेश करके रोती हुई खड़ी थी। उसके आँसुओंका एक-एक बिन्दु, जो जलमें गिरता था, वहाँ सुवर्णमय कमल बन जाता था

sā tatra yoṣā rudatī jalārthinī gaṅgāṃ devīṃ vyavagāhya vyatiṣṭhat | tasyāśrubinduḥ patito jale yaḥ tat padmam āsīd atha tatra kāñcanam ||

หญิงสาวนั้นมาด้วยประสงค์จะตักน้ำ นางร่ำไห้แล้วก้าวลงสู่กระแสของเทวีคงคา ยืนอยู่ภายในสายน้ำนั้นเอง และทุกหยดน้ำตาของนางที่ตกลงสู่ธารา ก็กลับกลายเป็นดอกบัวทองคำในบัดดล

साshe
सा:
Karta
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootतत्र
योषाyoung woman
योषा:
Karta
TypeNoun
Rootयोषा
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
रुदतीcrying
रुदती:
Karta
TypeVerb
Rootरुद्
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन, शतृ (वर्तमान कृदन्त)
जलार्थिनीseeking water
जलार्थिनी:
Karta
TypeAdjective
Rootजल + अर्थिन् (अर्थिन्-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
गङ्गाम्Ganga (river)
गङ्गाम्:
Karma
TypeNoun
Rootगङ्गा
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
देवीम्the goddess
देवीम्:
Karma
TypeNoun
Rootदेवी
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
व्यवगाहाentered, plunged into
व्यवगाहा:
Karta
TypeVerb
Rootअव + गाह्
Formलिट् (परिपूर्ण/परोक्श भूत), प्रथम, एकवचन, परस्मैपद
व्यतिष्ठत्stood
व्यतिष्ठत्:
Karta
TypeVerb
Rootवि + स्था
Formलङ् (अनद्यतन भूत), प्रथम, एकवचन, परस्मैपद
तस्याःof her
तस्याः:
Adhikarana
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
अश्रु-बिन्दुःa tear-drop
अश्रु-बिन्दुः:
Karta
TypeNoun
Rootअश्रु + बिन्दु
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
पतितःfallen
पतितः:
Karta
TypeVerb
Rootपत्
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन, क्त (भूतकृदन्त)
जलेin water
जले:
Adhikarana
TypeNoun
Rootजल
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
यःwhich
यः:
Karta
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
तत्that
तत्:
Karta
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
पद्मम्lotus
पद्मम्:
Karta
TypeNoun
Rootपद्म
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
आसीत्was, became
आसीत्:
Karta
TypeVerb
Rootअस्
Formलङ् (अनद्यतन भूत), प्रथम, एकवचन, परस्मैपद
अथthen
अथ:
TypeIndeclinable
Rootअथ
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootतत्र
काञ्चनम्golden
काञ्चनम्:
Karta
TypeAdjective
Rootकाञ्चन
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

व्यास उवाच

V
Vyāsa
G
Gaṅgā (goddess/river)
A
a young woman (yoṣā)
W
water (jala)
T
tear-drops (aśru-bindu)
G
golden lotus (kāñcana padma)

Educational Q&A

The verse suggests a symbolic moral vision: in the presence of the sacred (Gaṅgā as devī), even sorrow can be transformed into auspiciousness. It points to the purifying, merit-bestowing power attributed to holy waters and to the idea that suffering, when aligned with a sanctified context, may yield spiritual or ethical fruit.

A weeping young woman comes seeking water, enters the current of the goddess Gaṅgā, and stands there crying. As her tears fall into the river, each drop turns into a golden lotus, marking the moment as wondrous and significant.