Previous Verse
Next Verse

Shloka 14

अध्याय १८४ — भैक्षविभागः, शयनविधानम्, धृष्टद्युम्नस्य निवेदनम्

Alms Distribution, Night Lodging, and Dhṛṣṭadyumna’s Report

ब्राह्मणाश्न महाभागा देशेभ्य: समुपागमन्‌ । ततोड<र्चिता राजगणा द्रुपदेन महात्मना,भिन्न-भिन्न देशोंसे कितने ही महाभाग ब्राह्मणोंने भी पदार्पण किया था। महामना राजा द्रपदने (वहाँ पधारे हुए) नरपतियोंका भलीभाँति स्वागत-सत्कार एवं सेवा-पूजा की। तत्पश्चात्‌ वे सभी नरेश स्वयंवर देखनेकी इच्छासे वहाँ रखे हुए मंचोंपर बैठे। उस नगरके समस्त निवासी भी यथास्थान आकर बैठ गये। उन सबका कोलाहल क्षुब्ध हुए समुद्रके भयंकर गर्जनके समान सुनायी पड़ता था

Vaiśampāyana uvāca: brāhmaṇāś ca mahābhāgā deśebhyaḥ samupāgaman | tato 'rcitā rājagaṇā drupadena mahātmanā ||

ไวศัมปายนะกล่าวว่า—พราหมณ์ผู้ทรงศุภลักษณ์จากนานาแคว้นก็พากันมาถึงที่นั้น แล้วท้าวทฺรุปทะผู้มีจิตใจกว้างใหญ่ได้ต้อนรับและบูชาบรรดากษัตริย์ที่มาชุมนุมอย่างสมควร ครั้นแล้วเหล่ากษัตริย์ทั้งปวงผู้ใคร่ชมพิธีสวยัมวระก็ขึ้นนั่งบนมณฑปที่จัดไว้ ชาวนครก็เข้าประจำที่ของตน เสียงอื้ออึงของมหาชนดังก้องประหนึ่งเสียงคำรามแห่งสมุทรที่ถูกลมพายุปั่นป่วน

ब्राह्मणाःBrahmins
ब्राह्मणाः:
Karta
TypeNoun
Rootब्राह्मण
FormMasculine, Nominative, Plural
महाभागाःfortunate/noble
महाभागाः:
Karta
TypeAdjective
Rootमहाभाग
FormMasculine, Nominative, Plural
देशेभ्यःfrom (various) countries/regions
देशेभ्यः:
Apadana
TypeNoun
Rootदेश
FormMasculine, Ablative, Plural
समुपागमन्came/arrived
समुपागमन्:
TypeVerb
Rootसम्-उप-आ-गम्
FormImperfect, 3rd, Plural, Parasmaipada
ततःthen/thereupon
ततः:
TypeIndeclinable
Rootततः
अर्चिताःhonoured/worshipped
अर्चिताः:
TypeAdjective
Rootअर्चित
FormMasculine, Nominative, Plural, Past passive participle (क्त)
राजगणाःgroups of kings
राजगणाः:
Karta
TypeNoun
Rootराजगण
FormMasculine, Nominative, Plural
द्रुपदेनby Drupada
द्रुपदेन:
Karana
TypeNoun
Rootद्रुपद
FormMasculine, Instrumental, Singular
महात्मनाby the great-souled (one)
महात्मना:
Karana
TypeAdjective
Rootमहात्मन्
FormMasculine, Instrumental, Singular

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
B
Brāhmaṇas
D
Drupada
R
Rājagaṇa (assembled kings)
S
Svayaṃvara (event)
M
Maṇḍapa/vedikā/manca (platforms; implied by context)

Educational Q&A

The verse highlights dharmic kingship through proper reception of guests—especially learned brāhmaṇas and visiting rulers—showing that public ceremonies should be grounded in respect, generosity, and orderly hospitality.

As the svayaṃvara approaches, brāhmaṇas from many lands and numerous kings arrive. King Drupada formally honors and hosts them, setting the stage for the assembled audience to witness the forthcoming ceremony.