Shloka 12
Ādi Parva, Adhyāya 180 — Svayaṃvara-Virodha and Pāṇḍava Parākrama
Draupadī Episode
राजभिश्रेश्वरैश्वेव यदि वै पितरो मम । शक्तैर्न शकितास्त्रातुमिष्टं मत्वेह जीवितम्,इस लोकमें अपना जीवन सबको प्रिय है, यह समझकर सबका शासन करनेवाले राजालोग सामर्थ्य होते हुए भी मेरे पिताओंकी रक्षा न कर सके, इसीलिये मैं भी इन सब लोकोंपर कुपित हुआ हूँ। मुझमें इन्हें दण्ड देनेकी शक्ति है। अतः (इस विषयमें) मैं आपलोगोंका वचन माननेमें असमर्थ हूँ प्रजोच्छेदमिमं महां न हि कर्तु त्वमर्हसि । नैष तात द्विजातीनां धर्मो दृष्टस्तपस्विनाम् “वत्स! मेरी संततिका तुम्हें इस प्रकार उच्छेद नहीं करना चाहिये। तात! यह हिंसा तपस्वी ब्राह्मणोंका धर्म कभी नहीं मानी गयी
rājabhiḥ śreṣṭhaiḥ īśvaraiś caiva yadi vai pitaraḥ mama | śaktair na śakitās trātuṃ iṣṭaṃ matveha jīvitam ||
prājocchedam imaṃ mahān na hi kartuṃ tvam arhasi | naiṣa tāta dvijātīnāṃ dharmo dṛṣṭas tapasvinām ||
เอารวะกล่าวว่า— “หากแม้บรรดาปิตุชนของข้าก็มิอาจได้รับการคุ้มครองจากกษัตริย์และผู้ปกครองผู้เลิศ—ทั้งที่มีอำนาจ—เพราะเห็นว่าชีวิตในโลกนี้เป็นที่รักของทุกผู้คน ข้าจึงกริ้วต่อสรรพโลกทั้งปวง ข้ามีกำลังจะลงทัณฑ์พวกเขา ฉะนั้นในเรื่องนี้ข้าจึงไม่อาจทำตามคำขอของท่านได้” (เหล่าผู้อาวุโสกล่าว)—“ลูกเอ๋ย เจ้าไม่ควรก่อความพินาศใหญ่หลวงแก่เชื้อสายด้วยวิธีเช่นนี้เลย ที่รักเอ๋ย ความรุนแรงเช่นนี้ไม่เคยถือเป็นธรรมของพราหมณ์ผู้บำเพ็ญตบะ”
ऑर्व उवाच
Educational Q&A
Even when one has the power to retaliate, indiscriminate destruction (prajoccheda) is condemned as contrary to the dharma of ascetic Brahmins; restraint and alignment with one’s ethical role are upheld over wrath-driven punishment.
Aurva, recalling that powerful kings failed to protect his ancestors because they valued their own lives and worldly stability, becomes furious and claims the power to punish the worlds. Elders admonish him, urging him not to annihilate progeny and reminding him that such violence is not the accepted dharma of tapasvin Brahmins.