Shloka 13
Ādi Parva, Adhyāya 180 — Svayaṃvara-Virodha and Pāṇḍava Parākrama
Draupadī Episode
अत एषामहं क़ुद्धो लोकानामी श्वरो हाहम् । भवतां च वचो नालमहं समभिवर्तितुम्,इस लोकमें अपना जीवन सबको प्रिय है, यह समझकर सबका शासन करनेवाले राजालोग सामर्थ्य होते हुए भी मेरे पिताओंकी रक्षा न कर सके, इसीलिये मैं भी इन सब लोकोंपर कुपित हुआ हूँ। मुझमें इन्हें दण्ड देनेकी शक्ति है। अतः (इस विषयमें) मैं आपलोगोंका वचन माननेमें असमर्थ हूँ शम एव परो धर्मस्तमाचर पराशर । अधर्मिष्ठ वरिष्ठ: सन् कुरुषे त्वं पराशर “पराशर! शान्त रहना ही (ब्राह्मणोंका) श्रेष्ठ धर्म है, अतः उसीका आचरण करो। तुम श्रेष्ठ ब्राह्मण होकर भी यह पापकर्म करते हो?
ata eṣām ahaṃ kruddho lokānām īśvaro hāham | bhavatāṃ ca vaco nālam ahaṃ samabhivartitum || śama eva paro dharmas tam ācara parāśara | adharmiṣṭha variṣṭhaḥ san kuruṣe tvaṃ parāśara ||
เอารวะกล่าวว่า— “เพราะเหตุนั้นเอง ข้าจึงกริ้วต่อสรรพโลก—อนิจจา ข้าผู้เป็นเจ้าเหนือโลกเหล่านี้! ข้าไม่อาจทำตามคำขอของท่านได้” (เหล่าผู้อาวุโสกล่าว)—“ปราศร! ความสงบสำรวม (ศมะ) คือธรรมอันสูงสุด จงประพฤติตามนั้นเถิด ทั้งที่เจ้าเป็นพราหมณ์ผู้เลิศ ไฉนจึงกระทำการอธรรมเช่นนี้?”
ऑर्व उवाच
Educational Q&A
The verse elevates śama (self-restraint, calm) as the supreme dharma—especially for brāhmaṇas—and criticizes acting from anger or pursuing punishment as an unrighteous course even when one has power.
Aurva, burning with anger at the failure to protect his forefathers and feeling empowered to punish, refuses to accept counsel. He then admonishes the sage Parāśara, urging restraint as the highest duty and questioning why a foremost brāhmaṇa would engage in adharmic action.