Shloka 15

कल्माषपाद-शाप-कारणम्

Cause of Kalmāṣapāda’s Niyoga under a Curse

Devanagari script

स विदित्वैव नृपतिं तपत्या हृतमानसम्‌ | दिव्येन विधिना ज्ञात्वा भावितात्मा महानृषि:,विशुद्ध अन्तःकरणवाले महर्षि वसिष्ठ दिव्यज्ञानसे पहले ही जान गये कि सूर्यकन्या तपतीने राजाका चित्त चुरा लिया है

Transliteration

sa viditvaiva nṛpatiṁ tapatyā hṛtamānasam | divyena vidhinā jñātvā bhāvitātmā mahānṛṣiḥ |

Translation

มหาฤๅษีผู้มีจิตอันขัดเกลาและบริสุทธิ์นั้น รู้ได้ก่อนแล้วด้วยญาณและวิธีอันเป็นทิพย์ว่า ตปตี ธิดาแห่งพระสุริยะ ได้ครอบครองจิตใจของพระราชาไปแล้ว

Word by Word

सःhe

विदित्वाhaving known

एवindeed/just

नृपतिम्the king

तपत्याby Tapatī

हृतमानसम्whose mind was stolen/enchanted

दिव्येनby divine

विधिनाmethod/means

ज्ञात्वाhaving ascertained/known

भावितात्माself-disciplined/one whose self is purified

महान्great

ऋषिःsage

Speaker

गन्धर्व उवाच

Characters & Entities

ग

गन्धर्व (Gandharva, speaker)

न

नृपति (the king)

त

तपती (Tapatī)

स

सूर्य (the Sun, implied as Tapatī’s father)

म

महर्षि/वसिष्ठ (Vasiṣṭha, as indicated by the contextual gloss)

Verse Rasa (Emotional Essence)

Sandhi Notes