Shloka 49
और्वोपाख्यानम्
Aurva Episode: Restoration of Sight and Restraint of World-Destructive Anger
देवगन्धर्ववाहास्ते दिव्यवर्णा मनोजवा: । क्षीणाक्षीणा भवन्त्येते न हीयन्ते च रंहस:,वे घोड़े देवताओं और गन्धर्वोंके वाहन हैं। उनके शरीरकी कान्ति दिव्य है। वे मनके समान वेगशाली और आवश्यकताके अनुसार दुबले-मोटे होते हैं; किंतु उनका वेग कभी कम नहीं होता
devagandharvavāhās te divyavarṇā manojavāḥ | kṣīṇākṣīṇā bhavanty ete na hīyante ca raṁhasaḥ ||
คนธรรพ์กล่าวว่า “ม้าเหล่านี้เป็นพาหนะของเหล่าเทพและคนธรรพ์ มีรัศมีทิพย์ และมีความเร็วประหนึ่งจิตนึก จะผอมหรืออวบตามความจำเป็นก็ได้ แต่ความฉับไวของมันไม่เคยเสื่อมลง”
गन्धर्व उवाच
Educational Q&A
The verse praises unwavering excellence: though circumstances (form, leanness or fullness) may change, true capability—here symbolized by unflagging speed—does not diminish. It implicitly commends reliability and undiminished strength when aligned with a higher, rightful order.
A Gandharva describes extraordinary horses associated with gods and Gandharvas, emphasizing their divine radiance, mind-like speed, and their ability to alter bodily condition without any loss of swiftness.