Shloka 16
और्वोपाख्यानम्
Aurva Episode: Restoration of Sight and Restraint of World-Destructive Anger
अजुन उवाच समुद्रे हिमवत्पाश्वे नद्यामस्यां च दुर्मते । रात्रावहनि संध्यायां कस्य गुप्त: परिग्रह:,अर्जुन बोले-<दुर्मते! समुद्र, हिमालयकी तराई और गंगानदीके तटपर रात, दिन अथवा संध्याके समय किसका अधिकार सुरक्षित है?
arjuna uvāca samudre himavatpārśve nadyām asyāṁ ca durmate | rātrāv ahani sandhyāyāṁ kasya guptaḥ parigrahaḥ ||
อรชุนกล่าวว่า: “โอ้ผู้มีจิตคิดร้าย! ณ ชายฝั่งสมุทร ณ เชิงหิมวาน และ ณ ริมฝั่งแม่น้ำนี้—ไม่ว่ากลางคืน กลางวัน หรือยามสนธยา—สิทธิของผู้ใดเล่าจะรักษาไว้ให้มั่นคงได้จริง? ใครกันจะยึดครองสิ่งนั้นประหนึ่งเป็นทรัพย์สินส่วนตนที่มีผู้คุ้มกันและเป็นของตนแต่ผู้เดียว?”
अजुन उवाच
Educational Q&A
The verse challenges the idea of secure, exclusive ownership over open and contested spaces (seashores, riverbanks, mountain foothills), implying that attachment to possession (parigraha) is fragile and ethically questionable when it rests on force or opportunism.
Arjuna addresses an opponent as “durmate” and questions whose ‘protected claim’ can exist in such public, liminal places and times (night/day/twilight), using rhetorical force to undermine the other party’s assertion of right or control.