Shloka 2
Amṛta-Pāna, Rāhu’s Detection, and the Sudarśana Intervention (अमृतपान-राहुप्रकाशन-सुदर्शनप्रयोगः)
यं तं देवगणा: सर्वे हृष्टरूपमपूजयन् | मध्यमानेअमृते जातमश्चवरत्नमनुत्तमम्,उग्रश्रवाजी कहते हैं--तपोधन! इसी समय कद्रू और विनता दोनों बहनें एक साथ ही घूमनेके लिये निकलीं। उस समय उन्होंने उच्चै:श्रवा नामक घोड़ेको निकटसे जाते देखा। वह परम उत्तम अश्वरत्न अमृतके लिये समुद्रका मन्थन करते समय प्रकट हुआ था। उसमें अमोघ बल था। वह संसारके समस्त अअभ्रोंमें श्रेष्ठ, उत्तम गुणोंसे युक्त, सुन्दर, अजर, दिव्य एवं सम्पूर्ण शुभ लक्षणोंसे संयुक्त था। उसके अंग बड़े हृष्ट-पुष्ट थे। सम्पूर्ण देवताओंने उसकी भूरि-भूरि प्रशंसा की थी
śaunaka uvāca | yaṃ taṃ devagaṇāḥ sarve hṛṣṭarūpam apūjayan | mathyamāne 'mṛte jātaṃ aśvaratnam anuttamam ||
เศานกะกล่าวว่า: “ม้านั้น—ซึ่งหมู่เทพทั้งปวงต่างยินดีและบูชา ด้วยเห็นรูปโฉมอันรุ่งเรืองผ่องใส—เป็นอัศวรัตนะอันหาที่เปรียบมิได้ บังเกิดขึ้นเมื่อกวนเกษียรสมุทรเพื่อแสวงหาอมฤต การกล่าวถึง ณ ที่นี้ก็เพื่อชี้ว่าเป็นอัศจรรย์ที่ได้รับการรับรองโดยทิพยอำนาจ สมควรแก่การสักการะ และจักเป็นเหตุให้เกิดการทดสอบธรรมว่าด้วยความสัตย์และความสำรวมในกาลต่อไป.”
शौनक उवाच
Educational Q&A
The verse foregrounds reverence for what is divinely manifested and hints at dharma through context: extraordinary gifts and powers become tests of conduct—how one speaks truth, keeps vows, and restrains desire when confronted with coveted marvels.
Śaunaka identifies the celebrated divine horse—honored by all the gods—as the unsurpassed horse-jewel that arose during the churning of the Ocean for nectar, setting up the later episode in which this horse becomes central to a dispute and its ethical consequences.