Shloka 13
वसिष्ठ-प्रशंसा
Vasiṣṭha as Purohita: Ascetic Mastery and Royal Counsel
तत्राजम्मुर्बकं द्रष्टर सस्त्रीवृद्धकुमारका: । ततस्ते विस्मिता: सर्वे कर्म दृष्टवातिमानुषम् | दैवतान्यर्चयांचक्रु: सर्व एव विशाम्पते,राजन! उन्होंने एकचक्रा नगरीमें जाकर नगरभरमें यह समाचार फैला दिया; फिर तो हजारों नगरनिवासी मनुष्य स्त्री, बच्चों और बूढ़ोंक साथ बकासुरको देखनेके लिये वहाँ आये। उस समय वह अमानुषिक कर्म देखकर सबको बड़ा आश्चर्य हुआ। जनमेजय! उन सभी लोगोंने देवताओंकी पूजा की
tatrājam murbakaṃ draṣṭuṃ sa-strī-vṛddha-kumārakāḥ | tataḥ te vismitāḥ sarve karma dṛṣṭvā ati-mānuṣam | daivatāny arcayāṃ cakruḥ sarva eva viśāṃpate ||
แล้วชาวเมือง—ทั้งสตรี คนชรา และเด็ก—ก็พากันมาชุมนุมเพื่อดูพกาผู้ถูกสังหาร ครั้นเห็นการกระทำอันเกินวิสัยมนุษย์ ทุกคนก็ตะลึงงัน โอ้ผู้เป็นนายแห่งประชา พวกเขาทั้งหมดจึงเริ่มบูชาเทพเจ้า ยอมรับว่าเป็นพระกรุณาแห่งทิพย์ที่ช่วยปลดเปลื้องพวกเขา
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
When a community is freed from terror and exploitation, gratitude and reverence naturally arise; the verse frames the deliverance as a superhuman act and directs the response toward worship and acknowledgment of higher order (daiva), reinforcing humility and thankfulness after protection is restored.
After Bakāsura has been slain, the townspeople—women, elders, and children—come to see the fallen rākṣasa. Astonished at the extraordinary feat, they collectively worship the gods, interpreting the event as a providential rescue.