Previous Verse
Next Verse

Shloka 11

वसिष्ठ-प्रशंसा

Vasiṣṭha as Purohita: Ascetic Mastery and Royal Counsel

तमद्रिकूटसदृशं विनिकीर्ण भयानकम्‌ | दृष्टवा संहृष्टरोमाणो बभूवुस्तत्र नागरा:,पर्ववशिखरके समान भयानक उस राक्षसको नगरके दरवाजेपर फेंका हुआ देखकर नगरनिवासी मनुष्योंके शरीरमें रोमांच हो आया

tam adrikūṭasadṛśaṁ vinikīrṇa-bhayānakam | dṛṣṭvā saṁhṛṣṭaromāṇo babhūvus tatra nāgarāḥ ||

ไวศัมปายนะกล่าวว่า—เมื่อชาวเมืองเห็นอสูรอันน่าสะพรึงนั้น ซึ่งใหญ่ดุจยอดเขา ถูกทิ้งนอนคว่ำอยู่ ณ ประตูนคร ก็พากันขนลุกซู่ สะท้านด้วยความหวาดกลัวต่อภาพอันน่ากลัวนั้น

तम्that (him/it)
तम्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Accusative, Singular
अद्रिकूटसदृशम्resembling a mountain-peak
अद्रिकूटसदृशम्:
Karma
TypeAdjective
Rootअद्रिकूट-सदृश
FormMasculine, Accusative, Singular
विनिकीर्णम्thrown down / cast away / scattered
विनिकीर्णम्:
Karma
TypeVerb
Rootवि-नि-√कीर्
FormPast passive participle (क्त), Masculine, Accusative, Singular, Passive (resultative)
भयानकम्terrifying
भयानकम्:
Karma
TypeAdjective
Rootभयानक
FormMasculine, Accusative, Singular
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
TypeVerb
Root√दृश्
FormAbsolutive (क्त्वा), Active
संहृष्टरोमाणःwith bristling hair (thrilled)
संहृष्टरोमाणः:
Karta
TypeAdjective
Rootसंहृष्ट-रोमन्
FormMasculine, Nominative, Plural
बभूवुःbecame
बभूवुः:
TypeVerb
Root√भू
FormPerfect (लिट्), Third, Plural, Parasmaipada
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootतत्र
नागराःtownspeople / citizens
नागराः:
Karta
TypeNoun
Rootनागर
FormMasculine, Nominative, Plural

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
N
nāgarāḥ (citizens/townspeople)
C
city gate (nagara-dvāra, implied)
A
a fearsome being/rākṣasa (implied by context)

Educational Q&A

The verse highlights how the sudden appearance of violence and terror in public space destabilizes a community; it implicitly warns that fear spreads quickly and that society’s moral order is tested when confronted with the dreadful and unknown.

A huge, frightening figure—described as mountain-like—has been flung down at the city gate. When the citizens see it, they react with shock and fear, their hair standing on end.