Shloka 18
कुन्ती-युधिष्ठिर-संवादः — Kuntī’s Counsel on Departing for Pāñcāla
इह मासं प्रतीक्षध्वमागमिष्याम्यहं पुन: । देशकालौ विदित्वैव लप्स्यध्वं परमां मुदम्,“तुमलोग यहाँ एक मासतक मेरी प्रतीक्षा करो। मैं पुन: आऊँगा। देश और कालका विचार करके ही कोई कार्य करना चाहिये; इससे तुम्हें बड़ा सुख मिलेगा”
iha māsaṃ pratīkṣadhvam āgamiṣyāmy ahaṃ punaḥ | deśakālau viditvaiva lapsyadhvaṃ paramāṃ mudam ||
“พวกเจ้าจงคอยเราอยู่ที่นี่หนึ่งเดือน เราจักกลับมาอีก ครั้นรู้กาลและเทศะอันเหมาะสมแล้วจึงค่อยกระทำการ—ด้วยความรอบคอบเช่นนี้ พวกเจ้าจักได้บรรลุความยินดีอันยิ่ง”
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
One should act only after carefully judging deśa (the situation/place) and kāla (the right time). Such discernment and patience lead to the best outcome and lasting happiness.
Vaiśampāyana reports a speaker instructing others to remain where they are for a month while he departs and promises to return, emphasizing that decisions should be made with proper consideration of time and circumstances.