Adhyaya 152
बकवधोत्तर-प्रशमनम् | Post-slaying Stabilization after Baka’s Death
Upa-parva: Baka-vadha (Ekacakrā Episode) — within Ādi Parva
Vaiśaṃpāyana narrates the immediate aftermath of Baka’s death. The rākṣasas who had been alarmed by the commotion emerge in panic; Bhīma, described as powerful and foremost among strikers, reassures them and imposes a binding condition: they are not to harm humans henceforth, with the stated consequence that violence will lead swiftly to their destruction. The rākṣasas accept the compact, after which they are said to appear ‘gentle’ and become visible in the city without provoking fear. Bhīma then transports the slain man-eater, places the body at the city gate as public evidence, and departs unnoticed. He reports the full account to the king. At dawn, townspeople discover the bloodied corpse, compare its mass to a mountain peak, and relay the news to Ekacakrā. Large crowds—men, women, elders, and children—assemble to witness the outcome, respond with astonishment, and perform worship toward the divine. The citizens then calculate whose turn it had been to provide the food-tribute, identify the brāhmaṇa household involved, and question him. The brāhmaṇa, protecting the Pāṇḍavas, attributes the deliverance to a mantra-accomplished, mighty brāhmaṇa who promised to deliver the food without fear, implying a public-facing explanation that preserves the Pāṇḍavas’ concealment. The wider countryside gathers to see the marvel, while the Pārthas remain resident there.
Chapter Arc: गहन वन में अज्ञात अतिथियों की गंध पाकर नरभक्षी राक्षस हिडिम्ब जाग उठता है—उसकी भूख और क्रूरता ही कथा का प्रथम शंखनाद बनती है। → हिडिम्ब अपनी बहन हिडिम्बा को आदेश देता है कि वह जाकर देखे ये कौन लोग हैं, और उन्हें मारकर उसके पास ले आए। हिडिम्बा वन में पहुँचकर पाण्डवों को देखती है; एक ओर भाई का भय और आज्ञा, दूसरी ओर इन मनुष्यों के प्रति उठती करुणा/आकर्षण—उसका अंतर्द्वंद्व तनाव को तीखा करता है। → हिडिम्बा भाई की आज्ञा मानने से इंकार करती है और उसके पराक्रम-गर्व को चुनौती देती है—वह कहती है कि राक्षस, मनुष्य, गन्धर्व, यक्ष कोई भी उसके (भीम के) पराक्रम को सह नहीं सकेगा; और यदि चाहे तो स्वयं जाकर या भाई को भेजकर देख ले। → हिडिम्बा का निर्णय स्पष्ट हो जाता है: वह पाण्डवों की ओर झुकती है और हिडिम्ब के नरसंहार-आदेश के विरुद्ध खड़ी होती है, जिससे आगामी संघर्ष की भूमि तैयार होती है। → हिडिम्ब को उकसाकर/ललकारकर हिडिम्बा संकेत देती है कि अब मुठभेड़ अवश्यंभावी है—क्या नरभक्षी राक्षस स्वयं आएगा, और पाण्डवों की रक्षा कैसे होगी?
Shlokas
Verse 1
इस प्रकार श्रीमह्याभारत आदिपर्वके अन्तर्गत जद्ुगृहपर्वमें भीमसेनके जल ले आनेसे सम्बन्ध रखनेवाला एक सौ पचासवाँ अध्याय पूरा हुआ ॥/ १५० ॥/ ऑपन-आ क्र बछ। अर क्ज (हिडिम्बवधपर्व) एकपज्चाशदधिकशततमो< ध्याय: हिडिम्बके भेजनेसे हिडिम्बा राक्षसीका पाण्डवोंके पास आना और भीमसेनसे उसका वार्तालाप वैशम्पायन उवाच तत्र तेषु शयानेषु हिडिम्बो नाम राक्षस: । अविदूरे वनात् तस्माच्छालवृक्षं समाश्रित:
ไวศัมปายนะกล่าวว่า—โอ้ชนเมชยะ! เมื่อเหล่าปาณฑพพร้อมด้วยกุนตีเอนกายนอนพักอยู่ ณ ที่นั้น ไม่ไกลจากป่านั้น มีรากษสชื่อหิฑิมพะอาศัยอยู่ โดยยึดพึ่งต้นศาละ
Verse 2
क्रूरो मानुषमांसादो महावीर्यपराक्रम: । प्रावड्जलधरश्याम: पिज्ञाक्षो दारुणाकृति:
เขาโหดเหี้ยม เป็นผู้กินเนื้อมนุษย์ มีกำลังและเดชกล้าใหญ่ยิ่ง ดำดุจเมฆฤดูฝน ดวงตาสีน้ำตาลเหลือง และมีรูปลักษณ์น่าสะพรึงกลัว
Verse 3
दंष्टाकरालवदन: पिशितेप्सु: क्षुधार्दित: । लम्बस्फिग्लम्बजठरो रक्तश्मश्रुशिरोरुह:
ใบหน้าของเขาน่ากลัวด้วยเขี้ยวใหญ่ เขากระหายเนื้อและถูกความหิวเผาผลาญ สะโพกและท้องย้อยยาว เครา หนวด และผมบนศีรษะเป็นสีแดงดุจโลหิต
Verse 4
महावृक्षगलस्कन्ध: शड्कुकर्णो बिभीषण: । यदृच्छया तानपश्यत् पाण्डुपुत्रान् महारथान्
ลำคอและบ่าของมันใหญ่ดุจลำต้นไม้มหึมา หูทั้งสองยาวแหลมประหนึ่งหอก รูปลักษณ์น่าสะพรึงกลัวยิ่ง ด้วยบุพเพสันนิวาสและความบังเอิญแห่งชะตา สายตาของมันจึงไปตกต้องเหล่าบุตรแห่งปาณฑุ ผู้เป็นมหารถี
Verse 5
विरूपरूप: पिड़ाक्ष: करालो घोरदर्शन: । पिशितेप्सु: क्षुधार्तश्न॒ तानपश्यद् यदृच्छया
ยักษ์นั้นรูปร่างพิกล ตาเหลืองกร้าว เขี้ยวแหลมอ้าปากน่าหวาดผวา ถูกความหิวเผาผลาญและใคร่กินเนื้อดิบ ครั้นบังเอิญก็เหลือบเห็นเหล่าปาณฑพ
Verse 6
कक ऑिक । | ५ ४2-- “+ हक 8 न ; | 3 ६ े दर जज ब्द्ध दर 3 <#्नड)/2)॥29क- [] ७.९ ५५०९५... (९! ५३ ऊर्ध्वाड्गुलि: स कण्डूयन् धुन्वन् रूक्षान् शिरोरुहान् जृम्भमाणो महावकत्र: पुन: पुनरवेक्ष्य च
แล้วมันชูนิ้วขึ้นเกาศีรษะ สะบัดเส้นผมหยาบกระด้างของตน ยักษ์ปากกว้างนั้นหาวพลางเหลียวมองเหล่าปาณฑพซ้ำแล้วซ้ำเล่า
Verse 7
हृष्टो मानुषमांसस्थ महाकायो महाबल: । आध्राय मानुषं गन्धं भगिनीमिदमब्रवीत्
ครั้นยินดีด้วยหวังจะได้เนื้อมนุษย์ ยักษ์ผู้มีกำลังใหญ่และกายมหึมานั้นสูดดมกลิ่นมนุษย์แล้วกล่าวแก่พี่น้องหญิงของตนว่า—
Verse 8
उपपन्नश्चिरस्याद्य भक्षो5यं मम सुप्रिय: । स्नेहस्रवान् प्रस्रवति जिह्दा पर्येति मे सुखम्
“วันนี้หลังจากเนิ่นนาน ข้าได้อาหารที่ข้ารักยิ่งนัก ลิ้นของข้าชุ่มด้วยน้ำลายที่ไหลซึม และเคลื่อนไหวไปมาอย่างเป็นสุข”
Verse 9
अष्टौ दंष्टा: सुतीक्ष्णाग्राश्चिरस्पापातदुस्सहा: । देहेषु मज्जयिष्यामि स्निग्धेषु पिशितेषु च
Vaiśampāyana said: “Today I shall plunge my eight fangs—whose tips are exceedingly sharp and whose blow has long been unbearable—into human bodies and into slick flesh.” The line conveys a vow of predatory violence, foregrounding the ethical contrast between dharma and the destructive impulses that drive beings toward cruelty.
Verse 10
आक्रम्य मानुषं कण्ठमाच्छिद्य धमनीमपि । उष्णं नवं प्रपास्यामि फेनिलं रुधिरं बहु,“मैं मनुष्यकी गर्दनपर चढ़कर उसकी नाड़ियोंको काट दूँगा और उसका गरम-गरम, फेनयुक्त तथा ताजा खून खूब छककर पीऊँगा
Vaiśaṃpāyana said: “Trampling upon a man’s throat and severing even his vital vessels, I shall drink deeply of his hot, fresh blood—frothing and in great quantity.” The utterance conveys a deliberate vow of extreme violence, marking a collapse of restraint and a stark violation of dharma through bloodthirsty intent.
Verse 11
गच्छ जानीहि के त्वेते शेरते वनमाश्रिता: । मानुषो बलवान गन्धो पघ्राणं तर्पपतीव मे,“बहिन! जाओ, पता तो लगाओ, ये कौन इस वनमें आकर सो रहे हैं? मनुष्यकी तीव्र गन्ध आज मेरी नासिकाको मानो तृप्त किये देती है
Vaiśampāyana said: “Go and find out who these are, lying asleep here after taking refuge in the forest. A strong human scent reaches me, as though it were gratifying my sense of smell.”
Verse 12
हत्वैतान् मानुषान् सर्वानानयस्व ममान्तिकम् | अस्मद्विषयसुप्ते भ्यो नैतेभ्यो भयमस्ति ते
Vaiśampāyana said: “Having slain all these men, bring them to me. They are asleep within our own domain; therefore you have no cause to fear them at all.” The line reflects a morally troubling command: the speaker frames the victims’ vulnerability and the safety of the setting as justification for violence, highlighting the abuse of power and the erosion of kṣatriya ethics when killing the unprepared is treated as permissible.
Verse 13
एषामुत्कृत्य मांसानि मानुषाणां यथेष्टत: । भक्षयिष्याव सहितौ कुरु तूर्ण वचो मम,'फिर हम दोनों एक साथ बैठकर इन मनुष्योंके मांस नोच-नोचकर जी-भर खायेंगे। तुम मेरी इस आज्ञाका तुरंत पालन करो
Vaiśampāyana said: “Tearing off the flesh of these humans as we please, we two shall eat our fill together. Therefore, carry out my command at once.” The line conveys a deliberate, predatory intent and highlights a stark collapse of ethical restraint, presenting violence not as necessity but as willed cruelty.
Verse 14
भक्षयित्वा च मांसानि मानुषाणां प्रकामत: । नृत्याव सहितावावां दत्ततालावनेकश:,“इच्छानुसार मनुष्यमांस खाकर हम दोनों ताल देते हुए साथ-साथ अनेक प्रकारके नृत्य करें!
เมื่อกินเนื้อมนุษย์จนหนำใจแล้ว มาเถิด—เราสองคนจะปรบมือให้จังหวะร่วมกัน แล้วร่ายรำหลากหลายแบบ
Verse 15
एवमुक्ता हिडिम्बा तु हिडिम्बेन तदा वने । भ्रातुर्वचनमाज्ञाय त्वरमाणेव राक्षसी
ครั้นถูกหิฑิมพ์กล่าวเช่นนั้นในป่า นางรากษสีหิฑิมพาก็ยอมทำตามคำสั่งพี่ชาย รีบรุดไปยังที่ซึ่งเหล่าปาณฑพอยู่ ครั้นไปถึง นางเห็นกุนตีกับปาณฑพทั้งหลายหลับใหล ส่วนภีมเสน—ผู้ไม่มีผู้ใดพิชิตได้—ยังตื่นเฝ้ายามอยู่
Verse 16
जगाम तत्र यत्र सम पाण्डवा भरतर्षभ । ददर्श तत्र सा गत्वा पाण्डवान् पृथया सह | शयानान् भीमसेनं च जाग्रतं त्वपराजितम्
โอ้ผู้ประเสริฐแห่งวงศ์ภารตะ นางไปยังที่ซึ่งปาณฑพอยู่ ครั้นไปถึงก็เห็นปาณฑพทั้งหลายเอนกายนอนหลับพร้อมด้วยปฤถา (กุนตี) และเห็นภีมเสนผู้ไม่อาจปราบได้ตื่นเฝ้ายามอยู่
Verse 17
दृष्टवैव भीमसेनं सा शालपोतमिवोदगतम् । राक्षसी कामयामास रूपेणाप्रतिमं भुवि
ครั้นเห็นภีมเสนผู้ผุดผ่องดุจกล้าต้นสาละที่เพิ่งงอกจากพื้นดิน นางรากษสีก็เกิดความหลงใหลใคร่ปรารถนาในทันที เพราะบนแผ่นดินนี้ไม่มีผู้ใดเทียบรูปโฉมเขาได้
Verse 18
अयं श्यामो महाबाहु: सिंहस्कन्धो महाद्युति: । कम्बुग्रीव: पुष्कराक्षो भर्ता युक्तो भवेन्न्मम
นางคิดในใจว่า “วีรบุรุษหนุ่มผิวคล้ำผู้นี้มีแขนกำยำ บ่าดุจสิงห์ เปล่งรัศมีอันยิ่งใหญ่ ลำคองามดุจสังข์ ดวงตากว้างดุจกลีบบัว เขาย่อมเป็นสามีที่เหมาะสมสำหรับเรา”
Verse 19
नाहं भ्रातृवचो जातु कुर्या क्रू्रोपसंहितम् । पतिस्नेहो&तिबलवान् न तथा भ्रातृसौहदम्
ข้าจะไม่ยอมทำตามคำสั่งของพี่ชายเป็นอันขาด หากคำสั่งนั้นประกอบด้วยความโหดร้าย ความรักของภรรยาต่อสามีนั้นแรงกล้ายิ่งนัก ส่วนความเอ็นดูฉันพี่น้องหาได้เสมอเหมือนไม่
Verse 20
मुहूर्तमेव तृप्तिश्न भवेद् भ्रातुर्ममैव च । हतैरेतैरहत्वा तु मोदिष्ये शाश्व॒ती: समा:
หากฆ่าพวกเขาเสีย ข้ากับพี่ชายจะได้ความอิ่มเอมจากเนื้อของพวกเขาเพียงชั่วขณะเท่านั้น แต่หากข้าไม่ฆ่า ข้าจะชื่นชมยินดีอยู่ร่วมกับพวกเขาไปอีกเนิ่นนานหลายปี
Verse 21
सा कामरूपिणी रूपं कृत्वा मानुषमुत्तमम् | उपतस्थे महाबाहुं भीमसेनं शनै: शनै:
หิฑิมพา ผู้สามารถแปลงกายได้ตามปรารถนา ได้เนรมิตรูปมนุษย์อันงดงามยิ่ง แล้วค่อย ๆ เข้าไปหา ภีมเสนผู้มีแขนกำยำ อย่างช้า ๆ และนุ่มนวล ประหนึ่งหญิงสาวผู้ขวยเขิน
Verse 22
लज्जमानेव ललना दिव्याभरणभूषिता । स्मितपूर्वमिदं वाक्यं भीमसेनमथाब्रवीत्
หญิงสาวผู้ประดับด้วยเครื่องอลังการทิพย์นั้น ราวกับกำลังขวยเขิน ได้ยิ้มแล้วกล่าวถ้อยคำนี้แก่ภีมเสน
Verse 23
कुतस्त्वमसि सम्प्राप्त: कश्नासि पुरुषर्षभ । क इमे शेरते चेह पुरुषा देवरूपिण:
ท่านผู้ประเสริฐในหมู่บุรุษ ท่านมาจากที่ใด และท่านคือผู้ใด? แล้วบุรุษผู้มีรูปโฉมดุจเทพเหล่านี้ที่นอนหลับอยู่ ณ ที่นี้เป็นใครกัน?
Verse 24
केयं वै बृहती श्यामा सुकुमारी तवानघ । शेते वनमिदं प्राप्य विश्वस्ता स्वगृहे यथा
ไวศัมปายนะกล่าวว่า “โอ้ผู้ปราศจากมลทิน นางสาวผิวคล้ำผู้นี้เป็นใคร—รูปร่างสูงใหญ่แต่บอบบางนัก—มาถึงป่าลึกนี้แล้วกลับนอนหลับด้วยความไว้วางใจอย่างยิ่ง ราวกับอยู่ในเรือนของตนเอง?”
Verse 25
नेदं जानाति गहन वन राक्षससेवितम् | वसति हात्र पापात्मा हिडिम्बो नाम राक्षस:,“इन्हें यह पता नहीं है कि यह गहन वन राक्षसोंका निवासस्थान है। यहाँ हिडिम्ब नामक पापात्मा राक्षस रहता है
ไวศัมปายนะกล่าวว่า “พวกเขาไม่รู้ว่านี่คือป่าทึบที่เหล่ารากษสเที่ยวสัญจรและอาศัยอยู่ ที่นี่มีรากษสใจชั่วชื่อหิฑิมพะพำนักอยู่”
Verse 26
तेनाहं प्रेषिता क्रात्रा दुष्टभावेन रक्षसा । बिभक्षयिषता मांसं युष्माकममरोपम,“वह मेरा भाई है। उस राक्षसने दुष्टभावसे मुझे यहाँ भेजा है। देवोपम वीर! वह आपलोगोंका मांस खाना चाहता है
“เขาเป็นพี่ชายของข้า รากษสผู้นั้นมีจิตคิดร้ายและโทสะ ได้บังคับส่งข้ามาที่นี่ โอ้วีรบุรุษผู้เสมอด้วยอมตะทั้งหลาย เขาปรารถนาจะเขมือบเนื้อของพวกท่าน”
Verse 27
साहं त्वामभिसम्प्रेक्ष्य देवगर्भसमप्रभम् । नान््यं भर्तारमिच्छामि सत्यमेतद् ब्रवीमि ते
“เมื่อได้มองเห็นท่าน—ผู้รุ่งเรืองดุจเยาวชนแห่งสวรรค์—ข้าก็มิปรารถนาชายอื่นเป็นสามีอีก นี่คือความจริงที่ข้ากล่าวแก่ท่าน”
Verse 28
एतद् विज्ञाय धर्मज्ञ युक्ते मयि समाचर | कामोपहतचित्ताड़ीं भजमानां भजस्व माम्
“โอ้ผู้รู้ธรรม เมื่อทราบดังนี้แล้ว จงปฏิบัติต่อข้าให้สมควร กามได้กระทบและสั่นคลอนทั้งจิตและกายของข้า ข้าเข้ามาพึ่งพาท่านในฐานะผู้รับใช้ผู้มอบตน—โปรดรับข้าไว้”
Verse 29
त्रास्यामि त्वां महाबाहो राक्षसात् पुरुषादकात् | वत्स्यावो गिरिदुर्गेषु भर्ता भव ममानघ
ไวศัมปายนะกล่าวว่า “โอ้ผู้มีพาหาอันเกรียงไกร เราจักคุ้มครองท่านให้พ้นจากยักษ์กินคนตนนั้น มาเถิด เราทั้งสองจักพำนักร่วมกันในป้อมปราการแห่งภูผาและถ้ำอันเข้าถึงได้ยาก โอ้ผู้ปราศจากมลทิน จงเป็นสามีของเราเถิด”
Verse 30
(इच्छामि वीर भद्र| ते मा मा प्राणा विहासिषु: । त्वया हाहं परित्यक्ता न जीवेयमरिंदम ।।
ไวศัมปายนะกล่าวว่า “โอ้วีรบุรุษ เราปรารถนาความผาสุกของท่าน อย่าให้ลมหายใจแห่งชีวิตของเราละจากเราไปเพราะท่านปฏิเสธ โอ้ผู้ปราบศัตรู หากท่านทอดทิ้งเรา เราจักอยู่มิได้ เราเป็นผู้เหินเวหา เที่ยวไปได้ตามปรารถนา มาเถิด—จงเสวยความยินดีอันหาที่เปรียบมิได้ โดยร่วมสำราญกับเรา ณ ที่นั้นที่นี้ ผ่านโลกและแว่นแคว้นนานาประการ”
Verse 31
भीमसेन उवाच (एष ज्येष्ठो मम भ्राता मान्य: परमको गुरु: । अनिविष्ट क्ष॒ तन्माहं परिविद्यां कथंचन ।।
ภีมเสนกล่าวว่า “โอ้รากษสี! ผู้นี้คือพี่ใหญ่ของเรา—ผู้ควรแก่การเคารพยิ่ง เป็นครูสูงสุดของเรา เขายังมิได้อภิเษกสมรส ดังนั้นเราจักไม่ยอมเป็นผู้แต่งงานก่อนเขาไม่ว่ากรณีใด โอ้รากษสี! ในโลกนี้แม้ผู้มีกำลังความสามารถ ใครเล่าจะทอดทิ้งคนเหล่านี้—มารดาและพี่น้องของเรา โดยเฉพาะพี่ใหญ่—ที่กำลังหลับอย่างผาสุก ให้ไร้การคุ้มครองแล้วจากไปได้?”
Verse 32
को हि सुप्तानिमान् भ्रातृन् दत्त्वा राक्षमभोजनम् | मातरं च नरो गच्छेत् कामार्त इव मद्विध:
“ชายเช่นเราผู้ใดเล่า จะไปที่อื่นได้ดุจคนถูกกามครอบงำ ทั้งที่ปล่อยพี่น้องซึ่งหลับอยู่และมารดาให้เป็นอาหารของยักษ์?”
Verse 33
राक्षस्युवाच यत् ते प्रियं तत् करिष्ये सव॒नितान् प्रबोधय । मोक्षयिष्याम्यहं काम राक्षसात् पुरुषादकात्
รากษสีกล่าวว่า “สิ่งใดเป็นที่รักของท่าน เราจักทำสิ่งนั้น จงปลุกคนเหล่านี้ทั้งหมดพร้อมสตรีของพวกเขา ตามที่ท่านประสงค์ เราจักปลดปล่อยพวกเขาทั้งหมดให้พ้นจากยักษ์กินคนตนนั้น”
Verse 34
भीमसेन उवाच सुखसुप्तान् तू के म्सेअक [_ मातरं चैव राक्षसि । न भयाद् बो भ्रातुस्तव दुरात्मन:
ภีมเสนกล่าวว่า “โอ้ นางรากษสี พี่น้องของข้าและมารดาของข้ากำลังหลับอย่างสงบในป่าแห่งนี้ ด้วยความเกรงต่อพี่ชายผู้ชั่วร้ายของเจ้า ข้าจะไม่ปลุกพวกเขา”
Verse 35
न हि मे राक्षसा भीरु सोढुं शक्ता: पराक्रमम् । न मनुष्या न गन्धर्वा न यक्षाश्चवारुलोचने,भीरु! सुलोचने! मेरे पराक्रमको राक्षस, मनुष्य, गन्धर्व तथा यक्ष भी नहीं सह सकते हैं
โอ้หญิงผู้หวาดหวั่น ผู้มีดวงตางาม! อสูรรากษสทั้งหลายไม่อาจทนฤทธานุภาพของข้าได้ ทั้งมนุษย์ คันธรรพ์ และยักษ์ก็เช่นกัน
Verse 36
गच्छ वा तिष्ठ वा भद्रे यद् वापीच्छसि तत् कुरु । तं वा प्रेषय तन्वज्धि भ्रातरं पुरुषादकम्
“ไปหรืออยู่ก็ได้ แม่หญิงผู้เจริญ จงทำตามที่เจ้าปรารถนา หรือไม่ก็—โอ้หญิงร่างอรชร—จงส่งพี่ชายของเจ้า ผู้กินเนื้อมนุษย์ มาเถิด”
Verse 151
इति श्रीमहाभारते आदिपर्वणि हिडिम्बवधपर्वणि भीमहिडिम्बासंवादे एकपज्चाशदधिकशततमो<ध्याय:
ดังนี้ ในศรีมหาภารตะ อาทิปรวะ ในตอนว่าด้วยการสังหารหิฑิมพะ ในบทสนทนาระหว่างภีมะกับหิฑิมพา บทที่หนึ่งร้อยห้าสิบเอ็ดจึงสิ้นสุดลง
Frequently Asked Questions
How to convert a violent, fear-based local order into stable civic safety: Bhīma must prevent further harm while avoiding indiscriminate retaliation and simultaneously protect the concealed status of the Pāṇḍavas.
Effective protection combines force with restraint and post-conflict governance: security is completed not merely by removing a threat but by establishing enforceable norms (saṃvida) and calming collective fear.
No explicit phalaśruti is stated; the chapter functions as pragmatic meta-commentary by showing how public evidence, communal verification, and controlled narration preserve social order and safeguard vulnerable actors.
Read Mahabharata in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.