Previous Verse
Next Verse

Shloka 14

Ādi Parva, Adhyāya 146 — Brāhmaṇī’s counsel on grief, duty, and protection of children

जिप्राणो5स्य वसागन्ध॑ सर्पिर्जतुविमिश्रितम्‌ । कृतं हि व्यक्तमाग्नेयमिदं वेश्म परंतप,'शत्रुओंको संताप देनेवाले भीमसेन! मुझे इस घरकी दीवारोंसे घी और लाह मिली हुई चर्बीकी गन्ध आ रही है। अतः स्पष्ट जान पड़ता है कि इस घरका निर्माण अग्निदीपक पदार्थोंसे ही हुआ है

“ภีมเสนผู้เผาผลาญศัตรูเอ๋ย! เราได้กลิ่นไขมันที่คลุกด้วยเนยใสและรัก (ยางรัก) จากเรือนนี้; จึงประจักษ์ว่าเรือนนี้สร้างด้วยสิ่งที่ยิ่งเร้าไฟให้ลุกโชน”

जिघ्राणःsmelling (I, as the smeller)
जिघ्राणः:
Karta
TypeVerb
Rootघ्रा (धातु)
Formवर्तमानकाले शतृ-प्रत्ययान्त कृदन्त, पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
अस्यof this (house)
अस्य:
Adhikarana
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुं, षष्ठी, एकवचन
वसागन्धम्the smell of fat
वसागन्धम्:
Karma
TypeNoun
Rootवसा + गन्ध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
सर्पिःghee
सर्पिः:
Karana
TypeNoun
Rootसर्पिस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
जतु-विमिश्रितम्mixed with lac/resin
जतु-विमिश्रितम्:
Karana
TypeAdjective
Rootजतु + वि-√मिश्र (धातु) → विमिश्रित (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त (भूतकर्मणि) कृदन्त, नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
कृतम्made/constructed
कृतम्:
Karma
TypeVerb
Root√कृ (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त (भूतकर्मणि) कृदन्त, नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
हिindeed/for
हि:
TypeIndeclinable
Rootहि (निपात)
व्यक्तम्clearly/evidently
व्यक्तम्:
TypeAdjective
Rootव्यक्त (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
आग्नेयम्inflammable/fiery (fit for burning)
आग्नेयम्:
TypeAdjective
Rootआग्नेय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
इदम्this
इदम्:
Karta
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
वेश्मhouse
वेश्म:
Karta
TypeNoun
Rootवेश्मन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
परंतपO scorcher of foes
परंतप:
TypeNoun
Rootपरंतप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन

वैशम्पायन उवाच