Shloka 89
Hiḍimba’s Approach and Hiḍimbā’s Warning to Bhīmasena (हिडिम्बागमनम् / हिडिम्बा-भयवचनम्)
क्षुरो भूत्वा हरेत् प्राणानू निशित: कालसाधन: । प्रतिच्छन्नो लोमहारी द्विषतां परिकर्तन:,लोहेका बना हुआ छूरा शानपर चढ़ाकर तेज किया जाता है और चमड़ेके सम्पुटमें छिपाकर रखा जाता है तो वह समय आनेपर (सिर आदि अंगोंके समस्त) बालोंको काट देता है। उसी प्रकार राजा अनुकूल अवसरकी अपेक्षा रखकर अपने मनोभावको छिपाये हुए अनुकूल साधनोंका संग्रह करता रहे और छूरेकी तरह तीक्ष्ण या निर्दय होकर शत्रुओंके प्राण ले ले--उनका मूलोच्छेद कर डाले
kṣuro bhūtvā haret prāṇān niśitaḥ kāla-sādhanaḥ | praticchanno loma-hārī dviṣatāṃ parikartanaḥ ||
“ดุจมีดโกนเหล็กที่ลับให้คมบนหินลับ แล้วซ่อนไว้ในฝักหนัง ครั้นถึงกาลก็โกนขนได้ฉันใด พระราชาก็ควรซ่อนเจตนาในใจ สะสมเครื่องมือให้เหมาะแก่โอกาสโดยเงียบงัน และเมื่อกาลสุกงอมแล้ว จงเป็นดุจมีดโกน—คมกริบและเด็ดขาด—พรากชีวิตศัตรู ตัดรากถอนโคนให้สิ้น”
कणिक उवाच
Educational Q&A
Kaṇika teaches a hard-edged doctrine of statecraft: a ruler should conceal intentions, prepare resources patiently, and strike decisively at the opportune time—like a razor kept hidden until it is used—aiming at complete neutralization of enemies.
In Adi Parva, Kaṇika is delivering counsel on kingship and political survival. This verse uses the image of a sharpened razor hidden in its sheath to illustrate covert preparation and timely, ruthless action against hostile forces.