Shloka 45
भीमस्य जलान्वेषणं तथा वनविश्रान्तिः
Bhīma’s Search for Water and the Forest Halt
दृष्टवा पार्थ तदा5<यान्तं सत्यजित् सत्यविक्रम: । पाज्चालं वै परिप्रेप्सुर्धनं॑ जयमुपाद्रवत्,सत्यपराक्रमी सत्यजितने देखा कि कुन्तीपुत्र धनंजय पंचालनरेशको पकड़नेके लिये निकट बढ़े आ रहे हैं, तो वे उनकी रक्षाके लिये अर्जुनपर चढ़ आये; फिर तो इन्द्र और बलिकी भाँति अर्जुन और पांचाल सत्यजितने युद्धके लिये आमने-सामने आकर सारी सेनाओंको क्षोभमें डाल दिया
dṛṣṭvā pārtha tadāyāntaṃ satyajit satyavikramaḥ | pāñcālaṃ vai pariprepsur dhanaṃjayaṃ upādravat |
ครั้นสตยชิตผู้กล้าหาญมั่นคงเห็นปารถะกำลังรุกมา ก็พุ่งเข้าหาธนัญชัยเพื่อคุ้มครองพระราชาแห่งปัญจาละ ดังนั้นดุจอินทร์ประจันหน้าพลิ อรชุนกับสตยชิตวีรบุรุษแห่งปัญจาละจึงเผชิญกันเพื่อศึก ทำให้ทั้งสองกองทัพปั่นป่วนสะท้านไหว
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse foregrounds kṣatriya-dharma: a warrior’s obligation to protect an ally or the one under his charge, even at personal risk. At the same time, it implicitly warns how quickly such duties can escalate into wider violence, ‘stirring’ entire armies.
Arjuna approaches with the intent to seize the Pāñcāla ruler. Satyajit sees this and charges Arjuna to defend the Pāñcāla side. Their face-to-face clash agitates the surrounding forces, compared (in the accompanying gloss) to the mythic confrontation of Indra and Bali.