Shloka 16
भीमस्य जलान्वेषणं तथा वनविश्रान्तिः
Bhīma’s Search for Water and the Forest Halt
तमुद्यतं रथेनैकमाशुकारिणमाहवे । अनेकमिव संत्रासान्मेनिरे तत्र कौरवा:,राजा ट्रुपदने कौरवोंको देखकर उनपर सब ओरसे धावा बोल दिया और बाणोंका बड़ा भारी जाल-सा बिछाकर कौरव-सेनाको मूर्च्छित कर दिया। युद्धमें फुर्ती दिखानेवाले राजा द्रपद रथपर बैठकर यद्यपि अकेले ही बाण-वर्षा कर रहे थे, तो भी अत्यन्त भयके कारण कौरव उन्हें अनेक-सा मानने लगे
tam udyataṁ rathenaikam āśukāriṇam āhave | anekam iva saṁtrāsān menire tatra kauravāḥ ||
เมื่อเห็นเขาพุ่งเข้ามา—อยู่บนรถศึกเพียงผู้เดียว ว่องไวในสนามรบ—เหล่ากาวรพ ณ ที่นั้น ด้วยความหวาดผวา จึงสำคัญว่าเขาประหนึ่งมีอยู่หลายคน
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
Fear can distort judgment: when an army loses composure, even a single resolute warrior appears multiplied. The verse highlights the ethical-psychological dimension of warfare—steadfastness strengthens, panic weakens.
A swift warrior (contextually King Drupada) advances alone in his chariot and showers attacks so effectively that the Kauravas, terrified, perceive him as if he were many fighters rather than one.