Shloka 38
Droṇa’s Ācārya-Dakṣiṇā: Capture of Drupada and Division of Pāñcāla (द्रोण-आचार्यदक्षिणा)
निर्ययुर्नगराच्छूरा: कौरवा: पाण्डवै: सह | उद्यानवनमासाद्य विसृज्य च महाजनम्,यह सुनकर युधिष्ठिरने 'एवमस्तु” कहकर दुर्योधनकी बात मान ली। फिर वे सभी शूरवीर कौरव पाण्डवोंके साथ नगराकार रथों तथा स्वदेशमें उत्पन्न श्रेष्ठ हाथियोंपर सवार हो नगरसे निकले और उद्यान-वनके समीप पहुँचकर साथ आये हुए प्रजावर्गके बड़े-बड़े लोगोंको विदा करके जैसे सिंह पर्वतकी गुफामें प्रवेश करे, उसी प्रकार वे सब वीर भ्राता उद्यानकी शोभा देखते हुए उसमें प्रविष्ट हुए
niryayur nagarāc chūrāḥ kauravāḥ pāṇḍavaiḥ saha | udyānavanam āsādya visṛjya ca mahājanam ||
ไวศัมปายนะกล่าวว่า—เหล่ากุรุผู้กล้าหาญออกจากนครพร้อมกับปาณฑพ ครั้นถึงอุทยานและป่าแล้ว ก็ให้บรรดาผู้อาวุโสผู้ทรงเกียรติและคหบดีสำคัญที่ติดตามมานั้นกลับไป จากนั้นพี่น้องทั้งหมดจึงย่างเข้าสู่อุทยาน พลางทอดพระเนตรความงาม ดุจสิงห์เข้าสู่ถ้ำแห่งภูผา
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the ethical contrast between public decorum and private intention: leaders may display unity and propriety before the community (mahājana), yet decisive actions often occur away from public scrutiny. It invites vigilance about dharma—true righteousness is consistent in both public and private spheres.
The Kauravas and Pāṇḍavas leave the city together and reach a garden-forest. After arriving, they dismiss the prominent citizens who had come along, and then the brothers enter the grove to view its beauty—setting the stage for events that will unfold away from the public eye.