Shloka 38
पाण्डोः श्राद्धं, सत्यवत्याः वनगमनम्, बाल्यस्पर्धा च
Pāṇḍu’s Śrāddha, Satyavatī’s Withdrawal, and Childhood Rivalry
वैशम्पायन उवाच इत्येवमुक्त्वा भार्ये ते राजा कौरवनन्दन: । ततश्नूडा्मणिं निष्कमड्रदे कुण्डलानि च,वैशम्पायनजी कहते हैं--जनमेजय! कुरुकुलको आनन्दित करनेवाले राजा पाण्डुने अपनी दोनों पत्नियोंसे यों कहकर अपने सिरपेंच, निष्क (वक्ष:स्थलके आभूषण), बाजूबंद, कुण्डल और बहुमूल्य वस्त्र तथा माद्री और कुन्तीके भी शरीरके गहने उतारकर सब ब्राह्मणोंको दे दिये। फिर सेवकोंसे इस प्रकार कहा--
vaiśampāyana uvāca | ityevam uktvā bhārye te rājā kauravanandanaḥ | tataś cūḍāmaṇiṃ niṣkaṃ aṅgadaṃ kuṇḍalāni ca | bahumūlyāni vastrāṇi ca mādryāḥ kuntyāś ca bhūṣaṇāni samuddhṛtya sarvebhyo brāhmaṇebhyo dadau |
ไวศัมปายนะกล่าวว่า: “โอ้ชนเมชยะ! ครั้นตรัสดังนี้แก่พระมเหสีทั้งสองแล้ว พระราชาปาณฑุ ผู้ยังความรื่นรมย์แก่ราชวงศ์กุรุ ก็ถอดศิรมณี นิสกะ กำไลต้นแขน ตุ้มหู และอาภรณ์อันล้ำค่า อีกทั้งให้ถอดเครื่องประดับกายของมาทรีและกุนตี แล้วถวายทั้งหมดเป็นทานแก่พราหมณ์ทั้งหลาย จากนั้นจึงตรัสแก่เหล่าคนรับใช้ว่า—”
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights dāna as a practical expression of dharma: a ruler should treat wealth and adornment as instruments for righteousness, converting personal luxury into merit by giving to worthy recipients (here, Brahmins), especially at decisive life-moments.
After speaking to his two wives, King Pāṇḍu removes his own ornaments and costly garments, and also has Kuntī and Mādrī’s bodily ornaments taken off, then distributes these valuables to Brahmins—an act of deliberate renunciation and charitable gifting before proceeding to instruct his attendants.