Shloka 35
पाण्डोः श्राद्धं, सत्यवत्याः वनगमनम्, बाल्यस्पर्धा च
Pāṇḍu’s Śrāddha, Satyavatī’s Withdrawal, and Childhood Rivalry
एकान्तशीली विमृशन् पक््वापक्वेन वर्तयन् । है [ देवांश्न॒ वन्येन वाग्भिरद्धिश्व॒ तर्पयन्,, गरमी और आँधीका वेग सहूँगा। भूख-प्यासकी परवा नहीं करूँगा तथा दुष्कर तपस्या करके इस शरीरको सुखा डालूँगा। एकान्तमें रहकर आत्म-चिन्तन करूँगा। कच्चे (कन्द-मूल आदि) और पके (फल आदि)-से जीवन-निर्वाह करूँगा। देवताओं और पितरोंको जंगली फल-मूल, जल तथा मन्त्रपाठ-द्वारा तृप्त करूँगा
ekāntaśīlī vimṛśan pakvāpakvena vartayan | devān pitṝṁś ca vanyena toyena mantraiś ca tarpayann ||
“เขาจะอยู่โดยสันโดษและใคร่ครวญอย่างลึกซึ้ง ดำรงชีพด้วยของดิบและของสุก—รากไม้หัวเผือกหัวมันและผลไม้—ตามที่ได้มา และด้วยเครื่องบูชาจากป่า น้ำ และการสวดมนต์ เขาจะยังความอิ่มเอมแก่เหล่าเทวะและปิตฤทั้งหลาย”
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights disciplined renunciation: solitude, self-reflection, simple subsistence on forest foods, and continued fulfillment of sacred obligations by honoring gods and ancestors through offerings and mantra—showing that austerity is meant to be ethically ordered, not negligent of dharma.
Vaiśampāyana describes a resolve to adopt a forest-ascetic mode of life: living alone, contemplating, eating whatever is available (raw roots or ripe fruits), and performing ritual satisfaction (tarpana) for deities and forefathers with water, wild offerings, and mantra-recitation.