पाण्डोः श्राद्धं, सत्यवत्याः वनगमनम्, बाल्यस्पर्धा च
Pāṇḍu’s Śrāddha, Satyavatī’s Withdrawal, and Childhood Rivalry
पाण्डुरुवाच यदि व्यवसितं होतद् युवयोर्धर्मसंहितम् । स्ववृत्तिमनुवर्तिष्ये तामहं पितुरव्ययाम्,पाण्डुने कहा--देवियो! यदि तुम दोनोंका यही धर्मयुक्त निश्चय है तो (ठीक है, मैं संन्यास न लेकर वानप्रस्थाश्रममें ही रहूँगा तथा) आजसे अपने पिता वेदव्यासजीकी अक्षय फलवाली जीवनचर्याका अनुसरण करूँगा
Pāṇḍur uvāca yadi vyavasitaṃ hotad yuvayor dharmasaṃhitam | svavṛttim anuvartiṣye tām ahaṃ pitur avyayām ||
ปาณฑูกล่าวว่า “โอ้เทวีทั้งสอง หากนี่คือปณิธานอันมั่นคงของพวกเจ้า ซึ่งสอดคล้องกับธรรมแล้ว ตั้งแต่วันนี้เราจักดำเนินตามวิถีชีวิตของบิดาเรา—วัตรปฏิบัติอันไม่เสื่อมสูญและให้ผลไม่ขาดสาย”
वैशम्पायन उवाच
A decision becomes ethically binding when it is ‘dharmasaṃhita’—aligned with righteousness. Pāṇḍu models moral leadership by accepting a dharma-based resolve and committing to a disciplined way of life grounded in ancestral precedent.
Pāṇḍu responds to the two women addressed (his consorts), acknowledging their dharma-consistent determination. He declares that he will adopt and continue an enduring, ‘imperishable’ discipline associated with his father’s way of life, indicating a turn toward regulated, ascetic conduct rather than ordinary royal indulgence.