Shloka 13
पाण्डोः श्राद्धं, सत्यवत्याः वनगमनम्, बाल्यस्पर्धा च
Pāṇḍu’s Śrāddha, Satyavatī’s Withdrawal, and Childhood Rivalry
असम्भवे वा भैक्ष्यस्थ चरन्ननशनान्यपि | अल्पमल्पं च भुज्जान: पूर्वालाभे न जातुचित्,अथवा यदि भिक्षा मिलनी असम्भव हो जाय, तो कई दिनतक उपवास ही करता चलूँगा। (भिक्षा मिल जानेपर भी) भोजन थोड़ा-थोड़ा ही करूँगा। ऊपर बताये हुए एक प्रकारसे भिक्षा न मिलनेपर ही दूसरे प्रकारका आश्रय लूँगा। ऐसा तो कभी न होगा कि लोभवश दूसरे-दूसरे बहुत-से घरोंमें जाकर भिक्षा लूँ। यदि कहीं कुछ न मिला तो भिक्षाकी पूर्तिके लिये सात घरोंपर फेरी लगा लूँगा। यदि मिला तो और न मिला तो, दोनों ही दशाओंमें समान दृष्टि रखते हुए भारी तपस्यामें लगा रहूँगा
asambhave vā bhaikṣyastha carann anaśanāny api | alpam-alpaṃ ca bhuñjānaḥ pūrvālābhe na jātucit ||
หากการได้บิณฑบาตเป็นสิ่งมิอาจเกิดขึ้นได้ เราจักยังดำรงชีพด้วยบิณฑบาตต่อไป แม้ต้องผ่านกาลแห่งการอดอาหารระหว่างการจาริก และแม้เมื่อได้บิณฑบาตแล้ว เราจักฉันเพียงเล็กน้อยทีละน้อย เราจักไม่เที่ยวไปตามเรือนเพื่อหวังได้มากด้วยความโลภ หากจักรับเพียงสิ่งที่มาถึงโดยทางอันสมควร และถ้ามิได้สิ่งใดเลย เราจักอดทนด้วยใจเสมอภาค มุ่งมั่นอยู่ในตบะอันเคร่งครัด
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse upholds disciplined living: accept alms without greed, eat sparingly, endure lack through fasting, and maintain equanimity—placing tapas and self-restraint above comfort or accumulation.
Vaiśampāyana narrates a vow-like resolve describing how one will live by alms: if alms are unavailable, one continues with fasting; if available, one eats only minimally, refusing to seek excess by going to many houses.