Shloka 25
पाण्डोः प्रेतकार्य-सम्पादनम्
Pāṇḍu’s Funeral Rites and Public Mourning
कि कृतं ते नरश्रेष्ठ मामिहानागसं घ्नता । मुनिं मूलफलाहारं मृगवेषधरं नृप,नरश्रेष्ठ! मैं तो फल-मूलका आहार करनेवाला एक मुनि हूँ और मृगका रूप धारण करके शम-दमके पालनमें तत्पर हो सदा जंगलोंमें ही निवास करता हूँ। मुझ निरपराधको मारकर यहाँ तुमने क्या लाभ उठाया? तुमने मेरी हत्या की है, इसलिये बदलेमें मैं भी तुम्हें शाप देता हूँ
kiṁ kṛtaṁ te naraśreṣṭha mām ihānāgasaṁ ghnatā | muniṁ mūlaphalāhāraṁ mṛgaveṣadharaṁ nṛpa ||
กวางกล่าวว่า “โอ้ยอดแห่งบุรุษ เรามิได้มีความผิดอันใด เจ้าฆ่าเราที่นี่แล้วได้ประโยชน์สิ่งใด? ข้าแต่พระราชา เราเป็นมุนีผู้ยังชีพด้วยรากไม้และผลไม้ แปลงกายเป็นกวาง เมื่อเจ้าฆ่าผู้บริสุทธิ์ เจ้ากระทำอธรรมอันใหญ่หลวง; เพราะฉะนั้นเป็นการตอบแทน เราขอสาปแช่งเจ้า”
मृग उवाच
Educational Q&A
The verse underscores dharma in the form of non-violence and moral accountability: harming an innocent being—especially one living an ascetic, harmless life—invites ethical and karmic consequences, here expressed as a retaliatory curse.
A king has killed a deer that is actually an ascetic (muni) disguised in deer-form. The dying speaker confronts the king, declares his innocence and ascetic identity, questions the ‘gain’ of such an act, and announces a curse as retribution.