Previous Verse
Next Verse

Shloka 24

पाण्डोः प्रेतकार्य-सम्पादनम्

Pāṇḍu’s Funeral Rites and Public Mourning

त्वया नृशंसकर्तार: पापाचाराश्न मानवा: । निग्राह्या: पार्थिवश्रेष्ठ त्रिवर्गपरिवर्जिता:,नृूपशिरोमणे! तुम्हारा कर्तव्य तो यह है कि धर्म, अर्थ और कामसे हीन जो पापाचारी मनुष्य कठोरतापूर्ण कर्म करनेवाले हों, उन्हें दण्ड दो

tvayā nṛśaṃsakartāraḥ pāpācārāś ca mānavāḥ | nigrāhyāḥ pārthivaśreṣṭha trivargaparivarjitāḥ nṛpaśiromaṇe ||

โอ ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่กษัตริย์ มณีแห่งผู้ครองแผ่นดิน หน้าที่ของพระองค์คือข่มปราบและลงทัณฑ์มนุษย์ผู้บาป ผู้กระทำกรรมอันโหดร้าย ดำรงตนในทางชั่ว และละทิ้งไตรวรรค—ธรรมะ อรรถะ และกามะ

त्वयाby you
त्वया:
Karana
TypePronoun
Rootत्वद्
Form—, Instrumental, Singular
नृशंसकर्तारःdoers of cruelty
नृशंसकर्तारः:
Karma
TypeNoun
Rootनृशंसकर्तृ
FormMasculine, Nominative, Plural
पापाचाराःof sinful conduct
पापाचाराः:
Karma
TypeAdjective
Rootपापाचार
FormMasculine, Nominative, Plural
मानवाःmen, people
मानवाः:
Karma
TypeNoun
Rootमानव
FormMasculine, Nominative, Plural
निग्राह्याःto be restrained/punished
निग्राह्याः:
Karma
TypeAdjective
Rootनि-ग्रह्
FormMasculine, Nominative, Plural
पार्थिवश्रेष्ठO best of kings
पार्थिवश्रेष्ठ:
Adhikarana
TypeNoun
Rootपार्थिवश्रेष्ठ
FormMasculine, Vocative, Singular
त्रिवर्गपरिवर्जिताःdevoid of the three aims (dharma-artha-kama)
त्रिवर्गपरिवर्जिताः:
Karma
TypeAdjective
Rootत्रिवर्गपरिवर्जित
FormMasculine, Nominative, Plural
नृपशिरोमणेO crest-jewel of kings
नृपशिरोमणे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootनृपशिरोमणि
FormMasculine, Vocative, Singular

मृग उवाच

M
mṛga (the deer, speaker)
P
pārthiva (king addressed)
M
mānavāḥ (sinful men)

Educational Q&A

The verse teaches rājadharma: a king must protect social order by restraining and punishing those who act cruelly and live in sin, especially when they have abandoned the guiding aims of dharma, artha, and kāma.

A deer addresses a king with moral counsel, urging him to exercise royal authority against cruel, sinful people who disregard the proper goals of human life.