Shloka 7
Ādi Parva, Adhyāya 115 — Mādri’s request; invocation of the Aśvins; birth and naming of the Pāṇḍavas
कथयस्व न मे तृप्ति: कथ्यमानेषु बन्धुषु । वैश्यजातीय स्त्रीके गर्भसे धृतराष्ट्रका वह एक पुत्र किस प्रकार उत्पन्न हुआ? राजा धृतराष्ट्र सदा अपने अनुकूल चलनेवाली योग्य पत्नी धर्मपरायणा गान्धारीके साथ कैसा बर्ताव करते थे? महात्मा मुनि-द्वारा शापको प्राप्त हुए राजा पाण्डुके वे पाँचों महारथी पुत्र देवताओंके अंशसे कैसे उत्पन्न हुए? विद्वान् तपोधन! ये सब बातें यथोचित रूपसे विस्तारपूर्वक कहिये। अपने बन्धुजनोंकी यह चर्चा सुनकर मुझे तृप्ति नहीं होती || ४-६ $ई || वैशम्पायन उवाच क्षुच्छूमाभिपरिग्लानं द्वैपायनमुपस्थितम्,वैशम्पायनजीने कहा--राजन्! एक समयकी बात है, महर्षि व्यास भूख और परिश्रमसे खिन्न होकर धृतराष्ट्रके यहाँ आये। उस समय गान्धारीने भोजन और विश्रामकी व्यवस्थाद्वारा उन्हें संतुष्ट किया। तब व्यासजीने गान्धारीको वर देनेकी इच्छा प्रकट की। गान्धारीने अपने पतिके समान ही सौ पुत्र माँगे
kathayasva na me tṛptiḥ kathyamāneṣu bandhuṣu | vaiśampāyana uvāca | kṣucchramābhipariglānaṃ dvaipāyanamupasthitam |
ชนเมชัยตรัสว่า— “เมื่อเรื่องราวของวงศ์ญาติของข้าพเจ้าถูกเล่าขาน ข้าพเจ้าก็มิอาจอิ่มใจได้เลย; ขอท่านเล่าต่อไปเถิด” ไวศัมปายนะกล่าวว่า— “ข้าแต่พระราชา ครั้งหนึ่งมหาฤๅษีทไวปายนะ (วยาสะ) อ่อนแรงด้วยความหิว กระหาย และความเหน็ดเหนื่อย ได้มาถึงเรือนของธฤตราษฏระ พระนางคานธารีจัดอาหาร น้ำ และที่พักผ่อน ต้อนรับตามธรรมแห่งอาคันตุกะ จนฤๅษีเป็นที่พอพระทัย วยาสะจึงประสงค์จะประทานพร; คานธารีจึงทูลขอบุตรหนึ่งร้อยคน ให้สมฐานะและศักดิ์ศรีแห่งพระสวามี”
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The passage highlights atithi-dharma (righteous hospitality): honoring a worthy guest—especially a sage—creates moral and karmic potency, leading to consequential outcomes such as boons that shape an entire dynasty.
Janamejaya asks for fuller details about his ancestors. Vaiśampāyana begins the account of Vyāsa’s arrival at Dhṛtarāṣṭra’s house, Gāndhārī’s service to him, and her request for a boon—specifically, a hundred sons—setting up the birth narrative of the Kauravas.