Shloka 26
Ādi Parva, Adhyāya 115 — Mādri’s request; invocation of the Aśvins; birth and naming of the Pāṇḍavas
तदाख्यातं॑ तु भीष्माय विदुराय च धीमते । यस्मिन्नहनि दुर्धर्षो जज्ञे दुर्योधनस्तदा,दुर्योधनके जन्मका समाचार परम बुद्धिमान् भीष्म तथा विदुरजीको बताया गया। जिस दिन दुर्धर्ष वीर दुर्योधनका जन्म हुआ, उसी दिन परम पराक्रमी महाबाहु भीमसेन भी उत्पन्न हुए। राजन! धृतराष्ट्रका वह पुत्र जन्म लेते ही गदहेके रेंकनेकी-सी आवाजमें रोने-चिल्लाने लगा। उसकी आवाज सुनकर बदलेमें दूसरे गदहे भी रेंकने लगे। गीध, गीदड़ और कौए भी कोलाहल करने लगे
tad ākhyātaṃ tu bhīṣmāya vidurāya ca dhīmate | yasminn ahani durdharṣo jajñe duryodhanas tadā ||
ไวศัมปายนะกล่าวว่า—เรื่องราวนี้ต่อมาถูกเล่าแก่ภีษมะและวิดูระผู้ทรงปัญญา ในวันเดียวกับที่ทุรโยธนะผู้ยากจะปราบถือกำเนิด ก็มีลางอัปมงคลปรากฏร่วมกับการมาของเขา—ซึ่งภายหน้าบรรดาผู้อาวุโสจะพิจารณาชั่งน้ำหนักตามธรรมะและเพื่อความผาสุกแห่งวงศ์กุรุ
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse frames Duryodhana’s birth as an event to be assessed by elders and counselors (Bhīṣma and Vidura). In the Mahābhārata’s ethical world, such reports invite reflection on dharma: how rulers should heed wise counsel and consider the long-term welfare of the realm when signs of future harm appear.
Vaiśampāyana says that the account was conveyed to Bhīṣma and the wise Vidura, and he marks the specific day of Duryodhana’s birth as the narrative pivot for the ensuing description of accompanying portents and reactions in the Kuru household.