Shloka 15
Ādi Parva, Adhyāya 115 — Mādri’s request; invocation of the Aśvins; birth and naming of the Pāṇḍavas
सा चात्मनो मतं सत्यं शशंस परमर्षये । और उसने महर्षिको अपने मनकी बात सच-सच बता दी। गान्धायुवाच ज्येष्ठ कुन्तीसुतं जात॑ श्रुत्वा रविसमप्रभम्,इयं च मे मांसपेशी जाता पुत्रशताय वै | गान्धारीने कहा--मुने! मैंने सुना है, कुन्तीके एक ज्येष्ठ पुत्र उत्पन्न हुआ है, जो सूर्यके समान तेजस्वी है। यह समाचार सुनकर अत्यन्त दुःखके कारण मैंने अपने उदरपर आघात करके गर्भ गिराया है। आपने पहले मुझे ही सौ पुत्र होनेका वरदान दिया था; परंतु आज इतने दिनों बाद मेरे गर्भसे सौ पुत्रोंकी जगह यह मांसपिण्ड पैदा हुआ है
sā cātmano mataṃ satyaṃ śaśaṃsa paramarṣaye | gāndhāry uvāca—jyeṣṭhaṃ kuntīsutaṃ jātaṃ śrutvā ravisamaprabham | iyaṃ ca me māṃsapeśī jātā putraśatāya vai ||
นางได้กราบทูลความในใจตามจริงแก่พระมหาฤๅษี คันธารีกล่าวว่า—“ข้าแต่มุนี ข้าพเจ้าได้ยินว่าบุตรคนโตของกุนตีได้ถือกำเนิด มีรัศมีดุจพระอาทิตย์ ครั้นได้ฟังข่าวนั้น ความโศกก็ครอบงำ ข้าพเจ้าจึงตีลงที่ท้องของตนและทำให้ครรภ์ตก ท่านเคยประทานพรให้ข้าพเจ้ามีบุตรหนึ่งร้อย แต่บัดนี้ผ่านไปเนิ่นนาน แทนที่จะเป็นบุตรหนึ่งร้อย กลับมีเพียงก้อนเนื้อนี้ออกมาจากครรภ์ของข้าพเจ้า”
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The passage contrasts truthfulness in reporting one’s intent with the ethical danger of acting from envy and grief: even a boon’s promise can be distorted by impulsive, harmful action, showing how inner emotions shape outcomes within the framework of fate and dharma.
A woman truthfully informs a great sage of her intention; then Gāndhārī explains that, after hearing of Kuntī’s radiant eldest son, she was overwhelmed with sorrow and struck her belly, causing the pregnancy to result not in children but in a single mass of flesh, despite an earlier boon promising a hundred sons.