Shloka 9
Ādi Parva, Adhyāya 103 — Dhṛtarāṣṭra–Gāndhārī Vivāha: Proposal, Consent, and the Vow
मिथ्याप्रतिज्ञो लोकेषु कि वदिष्यति भारत | ब्रह्मचारीति भीष्मो हि वृथैव प्रथितो भुवि
mithyāpratijño lokeṣu kiṁ vadiṣyati bhārata | brahmacārīti bhīṣmo hi vṛthaiva prathito bhuvi
ไวศัมปายนะกล่าวว่า—“โอ ภารตะ ผู้ที่เป็นที่รู้จักในโลกว่าเป็นผู้ผิดสัตย์ปฏิญาณ จะกล่าวสิ่งใดเพื่อแก้ต่างตนได้เล่า? เพราะฉะนั้นชื่อเสียงของภีษมะบนแผ่นดินว่าเป็นพรหมจารีตลอดชีวิต ก็จักกลายเป็นความว่างเปล่าไร้ความหมาย”
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
A vow (pratijñā) is an ethical anchor: if one becomes known as a breaker of promises, public trust collapses and even genuine virtues (like Bhīṣma’s famed brahmacarya) lose their moral force and meaning.
Vaiśampāyana underscores the stakes of fidelity to a pledge: he argues that if a pledge is violated, the person will have no credible defense before society, and Bhīṣma’s celebrated identity as a lifelong celibate would be rendered pointless.