Previous Verse
Next Verse

Shloka 54

Ādi Parva, Adhyāya 103 — Dhṛtarāṣṭra–Gāndhārī Vivāha: Proposal, Consent, and the Vow

यथा पितास्य कौरव्य: शान्तनुर्न॒पसत्तम: । सो<चिरेणैव कालेन अत्यक्रामन्नराधिप,उनके पिता कुरुश्रेष्ठ नृपशिरोमणि शान्तनु जिस प्रकार राज्य करते थे, वैसा ही वे भी करते थे। जनमेजय! भीष्मजी थोड़े ही समयमें वन, नदी, पर्वतोंको लाँघते और नाना प्रकारके वृक्षोंको लाँचघते और पीछे छोड़ते हुए आगे बढ़ गये। युद्धमें उनका पराक्रम अवर्णनीय था। उन्होंने स्वयं अक्षत रहकर शत्रुओंको ही क्षति पहुँचायी थी

vaiśampāyana uvāca | yathā pitāsya kauravyaḥ śāntanur nṛpasattamaḥ | so 'cireṇaiva kālena atyakrāmān narādhipa ||

ไวศัมปายนะกล่าวว่า—“โอ กุรุวงศ์เอ๋ย ดังที่พระบิดาของเขา คือพระเจ้าศานตนุ ผู้เลิศในหมู่กษัตริย์ ทรงปกครองฉันใด เขาก็ปกครองฉันนั้น และในเวลาไม่นาน โอ พระราชา เขาก็เหนือกว่าผู้อื่น”

यथाas, just as
यथा:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootयथा
पिताfather
पिता:
Karta
TypeNoun
Rootपितृ
FormMasculine, Nominative, Singular
अस्यof him
अस्य:
TypePronoun
Rootइदम्
FormMasculine/Neuter, Genitive, Singular
कौरव्यःthe Kuru prince (Kauravya)
कौरव्यः:
Karta
TypeNoun
Rootकौरव्य
FormMasculine, Nominative, Singular
शान्तनुःŚāntanu
शान्तनुः:
Karta
TypeNoun
Rootशान्तनु
FormMasculine, Nominative, Singular
नृपसत्तमःbest of kings
नृपसत्तमः:
TypeAdjective
Rootनृप-सत्तम
FormMasculine, Nominative, Singular
सःhe
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
अचिरेणin a short time
अचिरेण:
Karana
TypeNoun (used adverbially)
Rootअचिर
FormNeuter, Instrumental, Singular
एवindeed, just
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
कालेनby/within time
कालेन:
Karana
TypeNoun
Rootकाल
FormMasculine, Instrumental, Singular
अत्यक्रामत्crossed over, overstepped
अत्यक्रामत्:
TypeVerb
Rootअति-क्रम्
FormImperfect (Laṅ), 3rd, Singular, Parasmaipada
नराधिपO lord of men (king)
नराधिप:
TypeNoun (vocative)
Rootनर-अधिप
FormMasculine, Vocative, Singular

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
Ś
Śāntanu
K
Kuru lineage (Kauravya)
K
King (narādhipa)

Educational Q&A

The verse highlights the ideal of dhārmic kingship transmitted through lineage: a worthy successor should govern in the exemplary manner of a righteous predecessor, and true excellence is shown by quickly embodying those royal virtues.

Vaiśampāyana addresses the listener as ‘Kauravya’ and describes how the ruler in question governed like his father Śāntanu, and that he soon distinguished himself by surpassing others—setting up praise of his capability and stature.