Shloka 24
Ādi Parva, Adhyāya 103 — Dhṛtarāṣṭra–Gāndhārī Vivāha: Proposal, Consent, and the Vow
सूतोपक्लृप्तान् रुचिरान् सदश्वैरुपकल्पितान् | रथानास्थाय ते वीरा: सर्वप्रहरणान्विता:,जनमेजय! जल्दबाजीके कारण उन सबके आभूषण और कवच इधर-उधर गिर पड़ते थे। उस समय ऐसा जान पड़ता था, मानो आकाशमण्डलसे तारे टूट-टूटकर गिर रहे हों। कितने ही योद्धाओंके कवच और गहने इधर-उधर बिखर गये। क्रोध और अमर्षके कारण उनकी भौंहें टेढ़ी और आँखें लाल हो गयी थीं। सारथियोंने सुन्दर रथ सजाकर उनमें सुन्दर अश्व जोत दिये थे। उन रथोंपर बैठकर सब प्रकारके अस्त्र-शस्त्रोंसे सम्पन्न हो हथियार उठाये हुए उन वीरोंने जाते हुए कुरुनन्दन भीष्मजीका पीछा किया। जनमेजय! तदनन्तर उन राजाओं और भीष्मजीका घोर संग्राम हुआ। भीष्मजी अकेले थे और राजालोग बहुत। उनमें रोंगटे खड़े कर देनेवाला भयंकर संग्राम छिड़ गया
vaiśampāyana uvāca |
sūtopakḷptān rucirān sadaśvair upakalpitān |
rathān āsthāya te vīrāḥ sarva-praharaṇānvitāḥ, janamejaya |
ไวศัมปายนะกล่าวว่า— ข้าแต่ชนเมชยะ! เหล่าวีรชนขึ้นประจำราชรถอันงาม ซึ่งสารถีจัดเตรียมไว้และเทียมม้าชั้นดีอย่างถูกต้อง ครั้นพร้อมด้วยอาวุธนานาประการแล้ว ก็เคลื่อนพลด้วยใจมุ่งสู่ศึก ไล่ตามภีษมะไปไม่ลดละ ในห้วงนั้น ความเร่งร้อน โทสะ และเสียงเรียกแห่งธรรมของกษัตริย์นักรบ ได้ผลักดันพวกเขาไปสู่การปะทะอันหลีกเลี่ยงมิได้।
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the epic’s recurring ethical tension: warriors, compelled by kṣatriya norms and personal emotion, rapidly arm themselves and move toward violence. It implicitly invites reflection on how haste, anger, and social duty can accelerate conflict, even when framed as righteous martial conduct.
Vaiśampāyana describes warriors mounting well-prepared chariots, yoked with fine horses and stocked with all weapons, as they ride out in pursuit toward an impending battle (the broader passage continues into a fierce clash).