Previous Verse
Next Verse

Shloka 22

Āṇīmāṇḍavya–Upākhyāna

The Account of Āṇīmāṇḍavya and the Birth of Vidura

सवस्त्रिषु स निष्णात: पार्थिवेष्वितरेषु च । महाबलो महासत्त्वो महावीरयों महारथ:,लौकिक और अलौकिक सब प्रकारके अस्त्रशस्त्रोंकी कलामें वे पारंगत थे। उनके बल, सत्त्व (वैर्य) तथा वीर्य (पराक्रम) महान्‌ थे। वे महारथी वीर थे

sarvāstreṣu sa niṣṇātaḥ pārthiveṣv itareṣu ca | mahābalo mahāsattvo mahāvīryo mahārathaḥ ||

ไวศัมปายนะกล่าวว่า—เขาชำนาญในอาวุธและศัสตราทุกประการ ทั้งที่เป็นของมนุษยโลกและที่เป็นฤทธิ์เหนือสามัญ กำลังของเขายิ่งใหญ่ สัตตวะและความกล้าหาญยิ่งใหญ่; เขาเป็นมหารถี

सर्वास्त्रिषुin all weapons/missiles
सर्वास्त्रिषु:
Adhikarana
TypeNoun
Rootसर्व + अस्त्र
FormNeuter, Locative, Plural
सःhe
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
निष्णातःwell-versed, proficient
निष्णातः:
Karta
TypeAdjective
Rootनि-√स्ना (निष्णात)
FormMasculine, Nominative, Singular
पार्थिवेषुin earthly (weapons/arts)
पार्थिवेषु:
Adhikarana
TypeNoun
Rootपार्थिव
FormNeuter, Locative, Plural
इतरेषुin other (i.e., non-earthly)
इतरेषु:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootइतर
FormNeuter, Locative, Plural
and
:
TypeIndeclinable
Root
महाबलःof great strength
महाबलः:
Karta
TypeAdjective
Rootमहा + बल
FormMasculine, Nominative, Singular
महासत्त्वःof great courage/valor
महासत्त्वः:
Karta
TypeAdjective
Rootमहा + सत्त्व
FormMasculine, Nominative, Singular
महावीर्यःof great prowess
महावीर्यः:
Karta
TypeAdjective
Rootमहा + वीर्य
FormMasculine, Nominative, Singular
महारथःa great chariot-warrior
महारथः:
Karta
TypeNoun
Rootमहा + रथ
FormMasculine, Nominative, Singular

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
A
astra (weapons/missiles)
M
mahāratha (great chariot-warrior)

Educational Q&A

True martial excellence is portrayed as comprehensive mastery (knowledge of all weapons, human and extraordinary) combined with inner qualities—strength, steadfast courage, and heroic energy—suggesting that power is ethically grounded in discipline and valor rather than mere aggression.

The narrator, Vaiśampāyana, is describing a warrior’s qualifications and stature, emphasizing his complete training in weaponry and his recognized rank as a mahāratha, thereby establishing his prominence and readiness for the conflicts that will unfold.