Previous Verse
Next Verse

Shloka 36

अनुक्रमणिकाध्यायः (Anukramaṇikā Adhyāya) — Invocation, Narrator Frame, and Textual Scope

राजर्षयश्न बहव: सर्वे समुदिता गुणै: । आपो द्यौ: पृथिवी वायुरन्तरिक्षं दिशस्तथा,इसी प्रकार बहुत-से राजर्षियोंका प्रादुर्भाव हुआ है, जो सब-के-सब शौर्यादि सदगुणोंसे सम्पन्न थे। क्रमश: उसी ब्रह्माण्डसे जल, द्युलोक, पृथ्वी, वायु, अन्तरिक्ष और दिशाएँ भी प्रकट हुई हैं

rājarṣayaś ca bahavaḥ sarve samuditā guṇaiḥ | āpo dyauḥ pṛthivī vāyur antarīkṣaṃ diśas tathā ||

ดังนี้เหล่าราชฤๅษีเป็นอันมากก็บังเกิดขึ้น ทั้งปวงล้วนพรั่งพร้อมด้วยคุณธรรมอันประเสริฐ เช่น ความกล้าหาญ เป็นต้น และโดยลำดับจากบ่อเกิดแห่งจักรวาลเดียวกันนั้นเอง น้ำ โลกสวรรค์ แผ่นดิน ลม อากาศระหว่างกลาง และทิศทั้งหลายก็ปรากฏขึ้นด้วย

राजर्षयःroyal sages
राजर्षयः:
Karta
TypeNoun
Rootराजर्षि
FormMasculine, Nominative, Plural
and
:
TypeIndeclinable
Root
बहवःmany
बहवः:
Karta
TypeAdjective
Rootबहु
FormMasculine, Nominative, Plural
सर्वेall
सर्वे:
Karta
TypeAdjective
Rootसर्व
FormMasculine, Nominative, Plural
समुदिताःendowed/possessed
समुदिताः:
Karta
TypeAdjective
Rootसम्-उद्-इ (समुदित)
FormMasculine, Nominative, Plural
गुणैःwith virtues/qualities
गुणैः:
Karana
TypeNoun
Rootगुण
FormMasculine, Instrumental, Plural
आपःwaters
आपः:
Karta
TypeNoun
Rootअप्
FormFeminine, Nominative, Plural
द्यौःheaven/sky
द्यौः:
Karta
TypeNoun
Rootद्यौ
FormFeminine, Nominative, Singular
पृथिवीearth
पृथिवी:
Karta
TypeNoun
Rootपृथिवी
FormFeminine, Nominative, Singular
वायुःwind/air
वायुः:
Karta
TypeNoun
Rootवायु
FormMasculine, Nominative, Singular
अन्तरिक्षम्mid-space/atmosphere
अन्तरिक्षम्:
Karta
TypeNoun
Rootअन्तरिक्ष
FormNeuter, Nominative, Singular
दिशःdirections/quarters
दिशः:
Karta
TypeNoun
Rootदिश्
FormFeminine, Nominative, Plural
तथाlikewise/also
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा
R
rājarṣi (royal seers)
Ā
āpaḥ (waters)
D
dyauḥ/dyuloka (heavenly realm)
P
pṛthivī (earth)
V
vāyu (wind)
A
antarīkṣa (mid-space)
D
diś (directions)

Educational Q&A

The verse links ethical excellence with cosmic order: alongside the emergence of the world’s fundamental domains (waters, heaven, earth, wind, space, directions), exemplary human figures—rājarṣis—also arise, suggesting that virtue and right order are integral to creation, not merely social ideals.

In the opening cosmological account of the Ādi Parva, the text continues listing what manifested in sequence from the primordial source: first many royal seers endowed with virtues, and then key cosmic constituents and spatial divisions (elements/realms and directions).