Shloka 34
अनुक्रमणिकाध्यायः (Anukramaṇikā Adhyāya) — Invocation, Narrator Frame, and Textual Scope
पुरुषश्चाप्रमेयात्मा यं सर्व ऋषयो विदु: । विश्वेदेवास्तथादित्या वसवो<5थाश्विनावपि,जिन्हें मत्स्य-कूर्म आदि अवतारोंके रूपमें सभी ऋषि-मुनि जानते हैं, वे अप्रमेयात्मा विष्णुरूप पुरुष और उनकी विभूतिरूप विश्वेदेव, आदित्य, वसु एवं अश्विनीकुमार आदि भी क्रमश: प्रकट हुए हैं
puruṣaś cāprameyātmā yaṃ sarva ṛṣayo viduḥ | viśvedevās tathādityā vasavo 'thāśvināv api ||
แล้วปุรุษสูงสุดผู้มีสภาวะอันประมาณมิได้—ผู้ซึ่งฤๅษีทั้งปวงรู้แจ้ง—ก็ปรากฏขึ้น พร้อมด้วยวิศวเทวะ อาทิตยะ วสุ และอัศวินทั้งสอง ซึ่งบังเกิดขึ้นตามลำดับในฐานะภาคแสดงแห่งพระองค์ แสดงให้เห็นว่าเทพทั้งหลายเป็นเพียงการสำแดงของปุรุษผู้ไร้ประมาณองค์เดียว
Educational Q&A
The verse presents the Supreme Person as 'aprameya'—beyond measurement and full conceptual grasp—while portraying the well-known Vedic deity-groups (Viśvedevas, Ādityas, Vasus, Aśvins) as manifestations associated with that supreme reality. It encourages a unifying theological vision: many divine forms, one ultimate ground.
Within the opening cosmological framing of the epic, the text enumerates divine classes and situates them in relation to the Supreme Person known to the Ṛṣis. The narrative function is to establish sacred authority and a cosmic backdrop before the human history of the Bhāratas unfolds.