Shloka 185
अनुक्रमणिकाध्यायः (Anukramaṇikā Adhyāya) — Invocation, Narrator Frame, and Textual Scope
यदाश्रौषं शरतल्पे शयानं वृद्ध वीरं सादितं चित्रपुड्खै: । भीष्म कृत्वा सोमकानल्पशेषां- स््तदा नाशंसे विजयाय संजय,जब मैंने सुना कि हमारे वृद्ध वीर भीष्मपितामह अधिकांश सोमकवंशी योद्धाओंका वध करके अर्जुनके बाणोंसे क्षत-विक्षत शरीर हो शरशय्यापर शयन कर रहे हैं, संजय! तभी मैंने समझ लिया अब मेरी विजय नहीं हो सकती
yadāśrauṣaṃ śaratālpe śayānaṃ vṛddha-vīraṃ sāditaṃ citrapuḍkhaiḥ | bhīṣmaṃ kṛtvā somakān alpaśeṣāṃs tadā nāśaṃse vijayāya, saṃjaya ||
สัญชัย! ครั้นข้าได้ยินว่าวีรบุรุษชราของเรา ภีษมะปิตามหะ ได้สังหารนักรบโสมกะเป็นอันมากจนเหลือเพียงน้อยนิด แล้วถูกศรของอรชุนอันมีพู่หลากสีฉีกกายจนบอบช้ำ และบัดนี้นอนอยู่บนแท่นบรรทมแห่งลูกศร เมื่อนั้นข้าก็รู้แน่ว่า ชัยชนะย่อมไม่อาจเป็นของข้าอีก
Educational Q&A
The verse highlights how the fall of a righteous and formidable elder (Bhīṣma) functions as a moral and strategic turning point: when the strongest support of an unjust cause collapses, confidence in victory dissolves, suggesting that adharma ultimately undermines itself.
The speaker tells Saṃjaya that upon hearing Bhīṣma—after devastating the Somakas—has been pierced by Arjuna’s arrows and lies on an arrow-bed, he concludes that his side can no longer win.