Previous Verse
Next Verse

Shloka 17

Iśvara on Māyā, the Unmanifest, and the Viśvarūpa of the One Supreme

ततः परं परिपश्यन्ति धीरा आत्मन्यात्मानमनुभूयानुभूय / स्वयंप्रभः परमेष्ठी महीयान् ब्रह्मानन्दी भगवानीश एषः

tataḥ paraṃ paripaśyanti dhīrā ātmanyātmānamanubhūyānubhūya / svayaṃprabhaḥ parameṣṭhī mahīyān brahmānandī bhagavānīśa eṣaḥ

จากนั้นบัณฑิตผู้มั่นคงย่อมเห็นปรมะ—รู้ประจักษ์ “อาตมันในอาตมัน” ซ้ำแล้วซ้ำเล่า; พระองค์สว่างด้วยพระองค์เอง เป็นปรเมษฐี ผู้ยิ่งใหญ่เหนือสิ่งทั้งปวง เป็นสุขแห่งพรหมัน—ภควาน อีศวรองค์นี้เอง

tataḥthereafter/from that
tataḥ:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Roottatas (अव्यय-प्रातिपदिक)
FormAvyaya (अव्यय), adverb (क्रियाविशेषण): ‘thereafter/from that’
paramfurther/then
param:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootpara (प्रातिपदिक)
FormAvyaya (अव्यय), adverb (क्रियाविशेषण): ‘further/then’
paripaśyantithey behold/see clearly
paripaśyanti:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√paś (दृश्) (धातु)
FormLaṭ-lakāra (लट्, present), Parasmaipada (परस्मैपद), 3rd person (प्रथमपुरुष), plural (बहुवचन); with upasarga ‘pari-’
dhīrāḥthe steadfast/wise ones
dhīrāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootdhīra (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (प्रथमा/1), Plural (बहुवचन)
ātmaniin the Self
ātmani:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootātman (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Locative (सप्तमी/7), Singular (एकवचन)
ātmānamthe Self
ātmānam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootātman (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Accusative (द्वितीया/2), Singular (एकवचन)
anubhūyahaving experienced
anubhūya:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootanu-√bhū (धातु)
FormAbsolutive/Gerund (क्त्वान्त/ल्यप्), avyaya-kṛdanta: ‘having experienced/realized’
anubhūyaagain and again experiencing
anubhūya:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootanu-√bhū (धातु)
FormAbsolutive/Gerund (क्त्वान्त/ल्यप्), repetition for emphasis
svayaṃprabhaḥself-luminous
svayaṃprabhaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootsvayam + prabha (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (प्रथमा/1), Singular (एकवचन); karmadhāraya: ‘self’ + ‘luminous’
parameṣṭhīthe Supreme Lord (Parameṣṭhin)
parameṣṭhī:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootparameṣṭhin (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (प्रथमा/1), Singular (एकवचन)
mahīyāngreater
mahīyān:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootmahīyas (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (प्रथमा/1), Singular (एकवचन); comparative degree (तर/ईयसुन्): ‘greater’
brahmānandīblissful in Brahman
brahmānandī:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootbrahma + ānandī (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (प्रथमा/1), Singular (एकवचन); tatpuruṣa: ‘(one) whose bliss is Brahman / rejoicing in Brahman’
bhagavānthe Blessed Lord
bhagavān:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootbhagavat (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (प्रथमा/1), Singular (एकवचन)
īśaḥthe Lord
īśaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootīśa (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (प्रथमा/1), Singular (एकवचन)
eṣaḥthis (one)
eṣaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootetad (प्रातिपदिक)
FormPronoun (सर्वनाम), Masculine (पुंलिङ्ग), Nominative (प्रथमा/1), Singular (एकवचन)

Lord Kūrma (Vishnu) teaching in the Īśvara-gītā context

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: adbhuta

A
Atman
B
Brahman
I
Ishvara (Īśa/Bhagavān)
P
Parameṣṭhī

FAQs

It teaches that the Supreme is realized as the Self within oneself—directly and repeatedly—revealed as self-luminous and identical with Brahman-bliss (brahmānanda).

The emphasis is on contemplative inner vision (dhyāna and nididhyāsana): steady sages repeatedly verify realization through direct experience (anubhava), culminating in clear perception of Īśvara as the inner Self.

By describing one Supreme Īśa as the inner Self and Brahman-bliss, it supports the Kurma Purana’s non-sectarian synthesis: the ultimate Lord is one reality approached through Shaiva (Īśa/Pāśupata) and Vaishnava (Bhagavān/Kūrma) idioms.