Previous Verse
Next Verse

Shloka 48

Naimittika-pralaya and the Theology of Kāla: Seven Suns, Saṃvartaka Fire, Flood, and Varāha Kalpa

असंख्यातास्तथा कल्पा ब्रह्मविष्णुशिवात्मकाः / कथिता हि पुराणेषु मुनिभिः कालचिन्तकैः

asaṃkhyātāstathā kalpā brahmaviṣṇuśivātmakāḥ / kathitā hi purāṇeṣu munibhiḥ kālacintakaiḥ

กัลป์ทั้งหลายมีนับไม่ถ้วน โดยมีสภาวะแห่งพรหมา วิษณุ และศิวะ บรรดามุนีผู้พิจารณากาลได้กล่าวไว้แล้วในปุราณะ

असंख्याताःcountless
असंख्याताः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअसंख्यात (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषणम् (of कल्पाः)
तथाalso / likewise
तथा:
Sambandha (सम्बन्ध/अव्यय)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय; अव्यय-क्रियाविशेषण (adverb)
कल्पाःkalpas
कल्पाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootकल्प (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (कर्ता), बहुवचन
ब्रह्मविष्णुशिवात्मकाःhaving the nature of Brahmā, Viṣṇu, and Śiva
ब्रह्मविष्णुशिवात्मकाः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootब्रह्मन् + विष्णु + शिव + आत्मक (प्रातिपदिक; समास)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषणम् (of कल्पाः)
कथिताःhave been described
कथिताः:
Kriya (क्रिया-भाव/विधेय)
TypeAdjective
Rootकथ् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (PPP/क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विधेय-विशेषण (predicate adjective)
हिindeed
हि:
Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (particle, emphasis/indeed)
पुराणेषुin the Purāṇas
पुराणेषु:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootपुराण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (अधिकरण), बहुवचन
मुनिभिःby sages
मुनिभिः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootमुनि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (करण/कर्ता-हेतु), बहुवचन
कालचिन्तकैःtime-contemplating / chronologists
कालचिन्तकैः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootकाल + चिन्तक (प्रातिपदिक; समास)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; विशेषणम् (of मुनिभिः)

Lord Kurma (Vishnu) speaking as the cosmic teacher within the Kurma Purana’s Shaiva-Vaishnava synthesis

Primary Rasa: adbhuta

Secondary Rasa: shanta

B
Brahma
V
Vishnu
S
Shiva
K
Kalpa
K
Kala (Time)
M
Munis
P
Puranas

FAQs

By presenting kalpa-cycles as “Brahmā–Viṣṇu–Śiva-ātmakāḥ,” the verse points to a single overarching reality expressing itself through creation, preservation, and dissolution—suggesting a unified divine ground behind the many cosmic phases.

The verse highlights kāla-cintā—contemplation of Time—as a contemplative discipline: reflecting on vast cycles of manifestation to cultivate detachment, discernment (viveka), and steadiness of mind, themes aligned with Purāṇic Yoga and the Kurma Purana’s integrative spiritual outlook.

It frames Brahmā, Viṣṇu, and Śiva as one cosmic continuum within the same kalpa-process, reinforcing the Kurma Purana’s non-sectarian synthesis where Śiva and Viṣṇu function as inseparable aspects of the one divine order.