Previous Verse
Next Verse

Shloka 45

Devadāru (Dāruvana) Forest: The Delusion of Ritual Pride, the Liṅga Crisis, and the Teaching of Jñāna–Pāśupata Yoga

तस्या वचनमाकर्ण्य शङ्कमाना महर्षयः / सर्वे जग्मुर्महायोगं ब्रह्माणं विश्वसंभवम्

tasyā vacanamākarṇya śaṅkamānā maharṣayaḥ / sarve jagmurmahāyogaṃ brahmāṇaṃ viśvasaṃbhavam

ครั้นได้สดับถ้อยคำของนาง เหล่ามหาฤๅษีผู้เกิดความกังขาทั้งปวง จึงพากันไปเฝ้าพรหมา มหาคุรุแห่งโยคะ ผู้เป็นบ่อเกิดแห่งจักรวาล

tasyāḥof her
tasyāḥ:
Ṣaṣṭhī-sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormFeminine (स्त्रीलिङ्ग), Genitive (षष्ठी), Singular (एकवचन)
vacanamspeech/words
vacanam:
Karma (कर्म) (object of ākarṇya)
TypeNoun
Rootvacana (प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Accusative (द्वितीया), Singular (एकवचन)
ākarṇyahaving heard
ākarṇya:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण/पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Rootā-√kṛ/√karṇ (धातु: √śru sense) + lyap (ल्यप्)
FormAbsolutive/Gerund (ल्यबन्त/ल्यप्), from ā-√karṇ/ākarṇay (to hear, listen) ‘having heard’
śaṅkamānāḥsuspecting / apprehensive
śaṅkamānāḥ:
Karta (कर्ता) (qualifying maharṣayaḥ)
TypeVerb
Root√śaṅk (धातु)
FormPresent middle participle (शानच्), Masculine (पुंलिङ्ग), Nominative (प्रथमा), Plural (बहुवचन)
maharṣayaḥgreat sages
maharṣayaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootmahā-ṛṣi (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (प्रथमा), Plural (बहुवचन); कर्मधारय: ‘great sages’
sarveall
sarve:
Viśeṣaṇa (विशेषण) of maharṣayaḥ
TypeAdjective
Rootsarva (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (प्रथमा), Plural (बहुवचन)
jagmuḥwent
jagmuḥ:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√gam (धातु)
FormLiṭ (लिट्, Perfect), 3rd person (प्रथमपुरुष), Plural (बहुवचन), Parasmaipada
mahā-yogamto the great yogin
mahā-yogam:
Karma (कर्म) (object/goal with gam)
TypeNoun
Rootmahā (प्रातिपदिक) + yoga (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Accusative (द्वितीया), Singular (एकवचन); कर्मधारय: ‘the great yogin’ (epithet)
brahmāṇamBrahmā
brahmāṇam:
Karma (कर्म) (apposition to mahā-yogam)
TypeNoun
Rootbrahman (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Accusative (द्वितीया), Singular (एकवचन)
viśva-saṃbhavamsource of the universe
viśva-saṃbhavam:
Viśeṣaṇa (विशेषण) of brahmāṇam
TypeAdjective
Rootviśva (प्रातिपदिक) + saṃbhava (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Accusative (द्वितीया), Singular (एकवचन); तत्पुरुष: ‘origin/source of the universe’

Narrator (Purāṇic narrator describing the sages' action)

Primary Rasa: bhayanaka

Secondary Rasa: adbhuta

M
Maharshis
B
Brahma

FAQs

Indirectly: it shows sages turning to a higher authority for certainty, implying that ultimate truth requires guidance from a realized source; the verse itself focuses on Brahmā as cosmic origin, not a direct ātman teaching.

No specific practice is prescribed; Brahmā is called “mahāyogin,” signaling that yogic mastery and contemplative realization are the basis for authoritative knowledge in the Purāṇic tradition.

It does not explicitly mention Śiva or Viṣṇu; it frames a Purāṇic hierarchy where sages seek Brahmā’s clarification—often a narrative bridge that later supports the Kurma Purana’s broader Shaiva-Vaishnava synthesis.