Previous Verse
Next Verse

Shloka 53

Prāyaścitta for Mahāpātakas: Liquor, Theft, Sexual Transgression, Contact with the Fallen, and Homicide

धृतकुम्भं वराहं च तिलद्रोणं च तित्तिरिम् / शुकं द्विहायनं वत्सं क्रौञ्चं हत्वा त्रिहायनम्

dhṛtakumbhaṃ varāhaṃ ca tiladroṇaṃ ca tittirim / śukaṃ dvihāyanaṃ vatsaṃ krauñcaṃ hatvā trihāyanam

ผู้ใดฆ่านกธฤตกุมภะ หมูป่า(วราหะ) นกติลดฺโรณะ นกติตติริ นกศุกะ ลูกวัวอายุสองปี และนกเคราญจะอายุสามปี—ย่อมต้องรับปฺรายัศจิตตะตามที่ศาสตรบัญญัติไว้।

dhṛtakumbhamdhṛtakumbha (a creature name)
dhṛtakumbham:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootdhṛta + kumbha (धृत + कुम्भ प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Dvitīyā vibhakti, Ekavacana; samāsa: dhṛta-kumbha (name of an animal/bird; lit. 'having a pot')
varāhamboar
varāham:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootvarāha (वराह प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Dvitīyā vibhakti, Ekavacana
caand
ca:
Sambandha-sūcaka (सम्बन्धसूचक)
TypeIndeclinable
Rootca (च अव्यय)
FormConjunction
tiladroṇama droṇa of sesame
tiladroṇam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Roottila + droṇa (तिल + द्रोण प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Dvitīyā vibhakti, Ekavacana; samāsa: tila-droṇa (a droṇa-measure of sesame)
caand
ca:
Sambandha-sūcaka (सम्बन्धसूचक)
TypeIndeclinable
Rootca (च अव्यय)
FormConjunction
tittirimpartridge
tittirim:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Roottittiri (तित्तिरि प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Dvitīyā vibhakti, Ekavacana
śukamparrot
śukam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootśuka (शुक प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Dvitīyā vibhakti, Ekavacana
dvihāyanamtwo-year-old
dvihāyanam:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootdvi + hāyana (द्वि + हायन प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Dvitīyā vibhakti, Ekavacana; agrees with śukam; dvigu: dvi-hāyana (two-year-old)
vatsamcalf
vatsam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootvatsa (वत्स प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Dvitīyā vibhakti, Ekavacana
krauñcamcrane (krauñca)
krauñcam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootkrauñca (क्रौञ्च प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Dvitīyā vibhakti, Ekavacana
hatvāhaving killed
hatvā:
Kriyāviśeṣaṇa (prior action)
TypeVerb
Roothan (हन् धातु)
FormKtvā (क्त्वा) absolutive/gerund
trihāyanamthree-year-old
trihāyanam:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Roottri + hāyana (त्रि + हायन प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Dvitīyā vibhakti, Ekavacana; agrees with krauñcam (or vatsaṃ per context); dvigu: tri-hāyana (three-year-old)

Sūta (narrator) relaying the Kurma Purana’s dharma-teachings of expiation

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: karuna

K
Kurma Purana
P
Prāyaścitta
V
Varāha
V
Varnāśrama-dharma

FAQs

This verse is not an Ātman-metaphysics passage; it is a dharma/prāyaścitta listing. Its implied spiritual basis is that violence (hiṃsā) produces karmic bondage, which must be purified through prescribed expiation to restore inner and social order.

No direct yoga practice is taught in this line; it belongs to the prāyaścitta framework. Indirectly, it supports yogic purity (śauca) by regulating conduct and prescribing purification after harm, which is foundational for higher practices like Pāśupata Yoga discussed elsewhere in the Kurma Purana.

The verse itself is ethically prescriptive rather than sectarian. In the Kurma Purana’s broader Shaiva–Vaishnava synthesis, such dharma rules are presented as universally binding—supporting devotion and purification whether one follows Śiva-oriented Pāśupata discipline or Viṣṇu-oriented bhakti.