Previous Verse
Next Verse

Shloka 65

Viṣṇu at Upamanyu’s Āśrama: Pāśupata Tapas, Darśana of Śiva, and Boons from Devī

यस्याशेषविभागहीनममलं हृद्यन्तरावस्थितं तत्त्वं ज्योतिरनन्तमेकमचलं सत्यं परं सर्वगम् / स्थानं प्राहुरनादिमध्यनिधनं यस्मादिदं जायते नित्यं त्वामहमुपैमि सत्यविभवंविश्वेश्वरन्तंशिवम्

yasyāśeṣavibhāgahīnamamalaṃ hṛdyantarāvasthitaṃ tattvaṃ jyotiranantamekamacalaṃ satyaṃ paraṃ sarvagam / sthānaṃ prāhuranādimadhyanidhanaṃ yasmādidaṃ jāyate nityaṃ tvāmahamupaimi satyavibhavaṃviśveśvarantaṃśivam

ข้าพเจ้าขอถึงพระศิวะผู้เป็นวิศเวศวร พระผู้เป็นเจ้าแห่งสากลโลก ผู้ซึ่งสภาวะอันบริสุทธิ์ไร้การแบ่งแยกสถิตในดวงใจเป็นแสงสว่างอนันต์: หนึ่งเดียว ไม่หวั่นไหว เป็นสัจจะสูงสุด แผ่ไปทั่ว. พระองค์ถูกกล่าวว่าเป็นที่พำนักนิรันดร์ไร้ต้นกลางปลาย ผู้ซึ่งโลกทั้งปวงบังเกิดขึ้นไม่ขาดสาย.

yasyaof whom/whose
yasya:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootyad (प्रातिपदिक)
FormSarvanāma (Relative pronoun), Puṃliṅga/napuṃsaka, Ṣaṣṭhī (Genitive, 6th), Ekavacana
aśeṣa-vibhāga-hīnamdevoid of all distinctions
aśeṣa-vibhāga-hīnam:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootaśeṣa + vibhāga + hīna (प्रातिपदिक)
FormNapुंसakaliṅga, Prathamā/Dvitīyā, Ekavacana; samāsa: aśeṣaḥ vibhāgaḥ (all division) → aśeṣa-vibhāga; tena hīnam = devoid of all division
amalampure
amalam:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootamala (प्रातिपदिक)
FormNapuṃsakaliṅga, Prathamā/Dvitīyā, Ekavacana; viśeṣaṇa of tattvam
hṛd-antara-avasthitamsituated within the heart
hṛd-antara-avasthitam:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Roothṛd + antara + avasthita (प्रातिपदिक)
FormNapुṃsakaliṅga, Prathamā/Dvitīyā, Ekavacana; avasthita (PPP of ava-√sthā) with locative-tatpuruṣa: hṛdaya-antara (within the heart)
tattvamthe Reality/principle
tattvam:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottattva (प्रातिपदिक)
FormNapुṃsakaliṅga, Prathamā (Nominative, 1st), Ekavacana
jyotiḥlight
jyotiḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootjyotis (प्रातिपदिक)
FormNapुṃsakaliṅga, Prathamā, Ekavacana; apposition to tattvam
anantamendless
anantam:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootananta (प्रातिपदिक)
FormNapुṃsakaliṅga, Prathamā, Ekavacana; viśeṣaṇa of tattvam/jyotiḥ
ekamone
ekam:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rooteka (प्रातिपदिक)
FormNapुṃsakaliṅga, Prathamā, Ekavacana; viśeṣaṇa
acalamimmovable
acalam:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootacala (प्रातिपदिक)
FormNapुṃsakaliṅga, Prathamā, Ekavacana; viśeṣaṇa
satyamtrue
satyam:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootsatya (प्रातिपदिक)
FormNapुṃsakaliṅga, Prathamā, Ekavacana; viśeṣaṇa
paramsupreme
param:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootpara (प्रातिपदिक)
FormNapुṃsakaliṅga, Prathamā, Ekavacana; viśeṣaṇa
sarva-gamall-pervading
sarva-gam:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootsarva + gam (प्रातिपदिक)
FormNapुṃsakaliṅga, Prathamā, Ekavacana; samāsa: sarvatra gacchati/ vyāpnoti = all-pervading
sthānamabode/support
sthānam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootsthāna (प्रातिपदिक)
FormNapुṃsakaliṅga, Prathamā, Ekavacana; predicate/apposition
prāhuḥthey declare
prāhuḥ:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootpra-ah (धातु)
FormLiṭ-lakāra (Perfect), Parasmaipada; Prathama-puruṣa, Bahuvacana
anādi-madhya-nidhanamwithout beginning, middle, or end
anādi-madhya-nidhanam:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootanādi + madhya + nidhana (प्रातिपदिक)
FormNapुṃsakaliṅga, Dvitīyā, Ekavacana; samāsa (itaretara-dvandva used adjectivally): without beginning, middle, and end
yasmātfrom whom
yasmāt:
Apādāna (अपादान)
TypeNoun
Rootyad (प्रातिपदिक)
FormSarvanāma (Relative pronoun), Puṃliṅga/napuṃsaka, Pañcamī (Ablative, 5th), Ekavacana
idamthis (world)
idam:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootidam (प्रातिपदिक)
FormSarvanāma (Pronoun), Napuṃsakaliṅga, Prathamā, Ekavacana
jāyateis born / arises
jāyate:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootjan (धातु)
FormLaṭ-lakāra (Present), Ātmanepada; Prathama-puruṣa, Ekavacana
nityamalways
nityam:
Kriyā-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootnityam (अव्यय)
FormAvyaya; kāla-viśeṣaṇa (adverb)
tvāmyou
tvām:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootyusmad (प्रातिपदिक)
FormSarvanāma, Dvitīyā, Ekavacana
ahamI
aham:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootasmad (प्रातिपदिक)
FormSarvanāma, Prathamā, Ekavacana
upaimiapproach / take refuge
upaimi:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootupa-i (धातु)
FormLaṭ-lakāra, Parasmaipada; Uttama-puruṣa, Ekavacana
satya-vibhavamof true majesty
satya-vibhavam:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootsatya + vibhava (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Dvitīyā, Ekavacana; samāsa: satyaḥ vibhavaḥ = true majesty
viśva-īśvaramLord of the universe
viśva-īśvaram:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootviśva + īśvara (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Dvitīyā, Ekavacana; samāsa: viśvasya īśvaraḥ = Lord of the universe
tamthat (one)
tam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Roottad (प्रातिपदिक)
FormSarvanāma, Puṃliṅga, Dvitīyā, Ekavacana; apposition to tvām
śivamŚiva / auspicious one
śivam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootśiva (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Dvitīyā, Ekavacana; apposition to tvām

A devotee/narratorial voice offering a stotra (hymn) to Śiva within the Kurma Purana’s Purva-bhaga context

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: adbhuta

S
Shiva (Śiva)
V
Viśveśvara (Lord of the Universe)

FAQs

It describes the Supreme as a single, stainless, divisionless Reality abiding in the heart as infinite light—unchanging, all-pervading, and the ultimate Truth from which the world arises.

The verse points to inward contemplation (hṛdy-antara-avasthitam): meditation on the heart-indwelling, changeless light (jyotiḥ) as the one Reality—an inner-focused practice consistent with Pāśupata-oriented devotion and jñāna-yoga themes in the Kurma Purana.

By presenting Śiva as the supreme, all-pervading tattva and refuge, it supports the Purana’s synthetic theology where the highest Lord is one Reality approached through different divine names and forms—often harmonizing Śaiva and Vaiṣṇava viewpoints.