Previous Verse
Next Verse

Shloka 21

Saṃkhyāvarta (संख्यावर्त्त): Commencement of Yajña at the Dawn of Tretāyuga

एष धर्मो महाप्राज्ञ विरञ्चिविहितः पुरा / एवं विश्वभुगिन्द्रस्तु ऋषिभिस्तत्त्वदर्शिभिः

eṣa dharmo mahāprājña virañcivihitaḥ purā / evaṃ viśvabhugindrastu ṛṣibhistattvadarśibhiḥ

โอ้ผู้มีปัญญายิ่ง ธรรมนี้ครั้งโบราณพระวิรัญจิ (พรหมา) ได้ทรงบัญญัติไว้; เหล่าฤๅษีผู้เห็นสัจธรรมจึงกล่าวแก่พระอินทร์ผู้ครองโลกฉันนั้น

eṣaḥthis
eṣaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootetad (प्रातिपदिक)
FormSarvanāma (सर्वनाम), Masculine (पुंलिङ्ग), Nominative (प्रथमा) Singular (एकवचन)
dharmaḥdharma; duty/law
dharmaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootdharma (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (प्रथमा) Singular (एकवचन)
mahāprājñaO great wise one
mahāprājña:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootmahā + prājña (प्रातिपदिक)
FormVocative (सम्बोधन) Singular (एकवचन), Masculine (पुंलिङ्ग); संबोधन-प्रयोग (address)
virañci-vihitaḥordained by Virañci (Brahmā)
virañci-vihitaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootvirañci + vihita (कृदन्त; √dhā/धा, kta)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (प्रथमा) Singular (एकवचन); kta-participle (क्त) used adjectivally
purāformerly; in ancient times
purā:
Kāla-adhikaraṇa (काल-अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootpurā (अव्यय)
FormAdverb (क्रियाविशेषण)
evamthus
evam:
Prakāra-adhikaraṇa (प्रकार-अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootevam (अव्यय)
FormParticle/Adverb (निपात/क्रियाविशेषण)
viśvabhukViśvabhuk (world-sustainer; epithet)
viśvabhuk:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootviśva + bhuj (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (प्रथमा) Singular (एकवचन); bahuvrīhi-sense possible in usage, but form treated as noun epithet
indraḥIndra
indraḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootindra (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (प्रथमा) Singular (एकवचन)
tubut/indeed
tu:
Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
FormConjunction/particle (निपात), adversative/emphatic
ṛṣibhiḥby the sages
ṛṣibhiḥ:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootṛṣi (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Instrumental (तृतीया) Plural (बहुवचन)
tattva-darśibhiḥ(by) the truth-seeing
tattva-darśibhiḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Roottattva + darśin (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Instrumental (तृतीया) Plural (बहुवचन); adjective qualifying ṛṣibhiḥ