Previous Verse
Next Verse

Shloka 55

सगरस्यौर्वाश्रमगमनम्

Sagara’s Journey to Aurva’s Hermitage

स कदाचिदरण्येषु विचरन्निधिमुत्तमम् / दृष्ट्वा ग्रहीतुमारेभे वणिग्लोभवरिप्लुतः

sa kadācidaraṇyeṣu vicarannidhimuttamam / dṛṣṭvā grahītumārebhe vaṇiglobhavariplutaḥ

ครั้นวันหนึ่งเมื่อเขาเที่ยวไปในป่า เห็นขุมทรัพย์อันประเสริฐ ก็ถูกความโลภของพ่อค้าครอบงำ จึงลงมือจะยึดเอา

saḥhe
saḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottad (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1st), Singular
kadācitonce/sometime
kadācit:
Kāla (काल)
TypeIndeclinable
Rootkadā (कदा, अव्यय) + cit (अव्यय)
FormAdverb (कालवाचक अव्यय)
araṇyeṣuin forests
araṇyeṣu:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootaraṇya (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Locative (7th), Plural (बहुवचन)
vicarānwandering
vicarān:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootvi-car (धातु) + śatṛ (शतृ)
FormPresent active participle (वर्तमानकृदन्त/शतृ), Masculine, Nominative (1st), Singular
nidhimtreasure
nidhim:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootnidhi (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative (2nd/द्वितीया), Singular
uttamamexcellent
uttamam:
Karma-dharma (कर्मविशेषण)
TypeAdjective
Rootuttama (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative (2nd), Singular; agrees with nidhim
dṛṣṭvāhaving seen
dṛṣṭvā:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootdṛś (धातु) + ktvā (क्त्वा)
FormAbsolutive/Gerund (क्त्वान्त अव्ययकृदन्त)
grahītumto seize/take
grahītum:
Prayojana (प्रयोजन)
TypeVerb
Rootgrah (धातु) + tumun (तुमुन्)
FormInfinitive (तुमन्त), purpose
ārebhebegan/undertook
ārebhe:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootā-rabh (धातु)
FormLiṭ (लिट्, Perfect), Ātmanepada (आत्मनेपद), 3rd person, Singular
vaṇik-lobha-vari-plutaḥoverwhelmed by mercantile greed
vaṇik-lobha-vari-plutaḥ:
Karta-dharma (कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootvaṇik (वणिक्, प्रातिपदिक) + lobha (लोभ, प्रातिपदिक) + ari (अरि, प्रातिपदिक) + pluta (प्लुत, √plu + kta)
FormMasculine, Nominative (1st), Singular; multi-member तत्पुरुष: 'overwhelmed by the enemy called merchant-greed' (lobha as ari)