Previous Verse
Next Verse

Shloka 59

Agastya’s Instruction on Bhakti and Mantra-Siddhi; Descent to Pātāla and the Hearing of Vaiṣṇavī Kathā

त्रैलोक्ये तानि सर्वाणि सिद्ध्यन्त्येवास्य शीलनात् / वसिष्ठ उवाच एवमुक्त्वा महाराज कृष्णप्रेमामृतं स्तवम् / यावद्व्यरसींत्स मुनिस्तावत्स्वर्यानमागतम्

trailokye tāni sarvāṇi siddhyantyevāsya śīlanāt / vasiṣṭha uvāca evamuktvā mahārāja kṛṣṇapremāmṛtaṃ stavam / yāvadvyarasīṃtsa munistāvatsvaryānamāgatam

ในไตรโลก ทั้งหมดนั้นย่อมสำเร็จได้ด้วยการปฏิบัตินี้เอง วสิษฐะกล่าวว่า—ข้าแต่มหาราช ครั้นกล่าวดังนี้แล้ว เขาได้สวดสตวะ ‘กฤษณเปรมอมฤต’ และในขณะนั้นเอง วิมานสวรรค์ก็มาถึง

tri-lokyein the three worlds
tri-lokye:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Roottri (प्रातिपदिक) + loka (प्रातिपदिक)
FormNapumsaka, Locative (7 विभक्ति), Singular; dvigu-samāsa (त्रयः लोकाः यस्मिन्) used as place-locative
tānithose (things)
tāni:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormNapumsaka, Nominative, Plural; sarvanāma
sarvāṇiall
sarvāṇi:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootsarva (प्रातिपदिक)
FormNapumsaka, Nominative, Plural; viśeṣaṇa of tāni
siddhyantiare accomplished / succeed
siddhyanti:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√sidh (सिध् धातु)
FormLaṭ-lakāra (लट्, present), Prathama-puruṣa (3rd), Plural; parasmaipada; bhāva/karmaṇi-prāya usage: ‘become accomplished’
evaindeed
eva:
Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
FormAvadhāraṇa-nipāta (अवधारणार्थ निपात)
asyaof this / of him
asya:
Sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootidam/tad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormMasculine/Neuter, Genitive (6 विभक्ति), Singular; sarvanāma
śīlanātfrom practice/observance
śīlanāt:
Hetu (हेतु)
TypeNoun
Rootśīlana (प्रातिपदिक)
FormNapumsaka, Ablative (5 विभक्ति), Singular; hetu-ablative (कारण/हेतु)
vasiṣṭhaḥVasiṣṭha
vasiṣṭhaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootvasiṣṭha (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1), Singular; proper noun
uvācasaid
uvāca:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√vac (वच् धातु)
FormLiṭ-lakāra (लिट्, perfect), Prathama-puruṣa, Singular; parasmaipada
evamthus
evam:
Kriyā-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootevam (अव्यय)
FormPrakāra-avyaya (प्रकारवाचक अव्यय)
uktvāhaving said
uktvā:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Root√vac (वच् धातु)
FormKtvā-pratyaya (क्त्वा), absolutive/gerund (ल्यबन्त), pūrvakāla-kriyā (पूर्वकाल क्रिया)
mahā-rājaO great king
mahā-rāja:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootmahā (प्रातिपदिक) + rāja (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Vocative (8 विभक्ति), Singular; sambodhana; karmadhāraya ‘great king’
kṛṣṇa-prema-amṛtamthe nectar of love for Kṛṣṇa
kṛṣṇa-prema-amṛtam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootkṛṣṇa (प्रातिपदिक) + prema (प्रातिपदिक) + amṛta (प्रातिपदिक)
FormNapumsaka, Accusative (2), Singular; ṣaṣṭhī-tatpuruṣa chain: ‘kṛṣṇasya prema’ + ‘tasya amṛtam’ (amṛta of Krishna-love)
stavamhymn
stavam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootstava (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative, Singular
yāvatuntil / as long as
yāvat:
Kāla (काल-अवधि)
TypeIndeclinable
Rootyāvat (अव्यय/प्रातिपदिक)
FormAvadhi-avyaya (अवधिवाचक अव्यय) ‘until/so long as’
vyarasītresounded
vyarasīt:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√ras (रस् धातु) with vi- (उपसर्ग)
FormLuṅ-lakāra (लुङ्, aorist), Prathama-puruṣa, Singular; parasmaipada; form from vi+√ras ‘to sound/resound’ (contextual)
saḥhe
saḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular; sarvanāma
muniḥthe sage
muniḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootmuni (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
tāvatso long / then
tāvat:
Kāla (काल-परिमाण)
TypeIndeclinable
Roottāvat (अव्यय)
FormParimāṇa/avadhāraṇa-avyaya (तावत् = ‘so much/then/that long’) correlating with yāvat
svaryānama celestial vehicle (chariot)
svaryānam:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootsvaryāna (प्रातिपदिक)
FormNapumsaka, Nominative/Accusative, Singular; (context: a celestial vehicle/chariot)
āgatamhaving arrived / arrived
āgatam:
Kriyā (क्रियाविशेषण/विधेय)
TypeVerb
Root√gam (गम् धातु) with ā- (उपसर्ग)
FormKta-pratyaya (क्त), past passive participle; Napumsaka, Nominative/Accusative, Singular; agrees with svaryānam