Previous Sutra
Next Sutra

Sutra 39

पितरि विक्रमबुद्धिं तथा इत्यनुप्रविश्य भेदयेयुः अप्रार्थनीयो राजा विपन्ने घातः सम्पन्ने नरकपातः संक्रोशः प्रजाभिरेकलोष्टवधश्च इति ॥ कZ_०१.१७.३९ ॥

pitari vikramabuddhiṃ tathā ityanupraviśya bhedayeyuḥ aprārthanīyo rājā vipanne ghātaḥ sampanne narakapātaḥ saṃkrośaḥ prajābhirekaloṣṭavadhaśca iti

เมื่อแทรกตัวเข้าไปใกล้บิดาแล้ว ควรยุยงให้แตกแยกโดยกล่าวว่า ‘เขามีดุลยพินิจหุนหัน/บ้าบิ่น’; และควรแพร่ข่าวว่า ‘กษัตริย์ผู้นี้ไม่น่าปรารถนา: หากล้มเหลวจะมีการฆ่า; หากสำเร็จจะตกนรก; จะเกิดเสียงโวยวายในหมู่ราษฎร และถึงขั้นถูกราษฎรขว้างก้อนหินฆ่า’

पितरिin/with regard to the father
पितरि:
TypeNoun
Rootपितृ
Formपुंलिङ्ग; सप्तमी एकवचन
विक्रम-बुद्धिम्a bold/enterprising intention (lit. ‘valour-intelligence’)
विक्रम-बुद्धिम्:
TypeNoun
Rootविक्रम + बुद्धि
Formस्त्रीलिङ्ग; द्वितीया एकवचन; समस्तपदम्
तथाthus; likewise
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा
Formअव्यय
इति‘thus’; marking quoted speech/thought
इति:
TypeIndeclinable
Rootइति
Formअव्यय; उद्धरण/वाक्यसमाप्त्यर्थक
अनुप्रविश्यhaving entered (after/along with)
अनुप्रविश्य:
TypeVerb
Rootअनु + प्र + विश्
Formक्त्वान्त (अव्ययकृदन्त); ‘having entered/followed and entered’
भेदयेयुःthey should cause a split; they should sow dissension
भेदयेयुः:
TypeVerb
Rootभिद् (णिच्)
Formविधिलिङ्; परस्मैपद; प्रथमपुरुष; बहुवचन; causative (णिच्)
अप्रार्थनीयःnot to be petitioned/solicited
अप्रार्थनीयः:
TypeAdjective
Rootअ + प्रार्थनीय
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा एकवचन; नकारान्त विशेषण
राजाthe king
राजा:
TypeNoun
Rootराजन्
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा एकवचन
विपन्नेwhen it has failed; in case of ruin
विपन्ने:
TypeAdjective (used substantively)
Rootवि + पद् (→ विपन्न)
Formसप्तमी एकवचन; पुं/नपुंसक (सन्दर्भानुसार); ‘in the case of failure/ruin’
घातःkilling; destruction
घातः:
TypeNoun
Rootघात
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा एकवचन
सम्पन्नेwhen it has succeeded; in case of success
सम्पन्ने:
TypeAdjective (used substantively)
Rootसम् + पद् (→ सम्पन्न)
Formसप्तमी एकवचन; पुं/नपुंसक (सन्दर्भानुसार); ‘in the case of success’
नरक-पातःa fall into hell
नरक-पातः:
TypeNoun
Rootनरक + पात
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा एकवचन; समस्तपदम्
संक्रोशःoutcry; clamour
संक्रोशः:
TypeNoun
Rootसंक्रोश
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा एकवचन
प्रजाभिःby the subjects; by the people
प्रजाभिः:
TypeNoun
Rootप्रजा
Formस्त्रीलिङ्ग; तृतीया बहुवचन
एक-लोष्ट-वधःkilling with a single clod (stoning/lynching)
एक-लोष्ट-वधः:
TypeNoun
Rootएक + लोष्ट + वध
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा एकवचन; समस्तपदम्
and
:
TypeIndeclinable
Root
Formअव्यय; समुच्चयार्थक
इतिthus (end of quotation)
इति:
TypeIndeclinable
Rootइति
Formअव्यय; उद्धरण/वाक्यसमाप्त्यर्थक
F
father (pitṛ)
K
king
S
subjects (prajā)
I
intriguers/agents (implied)

FAQs

Infiltration followed by deliberate factionalization—classic court subversion: get close to a key decision-maker and then split loyalties through insinuation.

To apply a dual pressure frame: pragmatic fear (violence/instability) and moral-religious fear (sin/hell), widening persuasion across audiences.