Previous Sutra
Next Sutra

Sutra 28

स्वदोषेण गतः परदोषेणागत इत्यकारणाद्गतः कारणादागतः तर्कयितव्यः छिद्रं मे पूरयिष्यति उचितोऽयमस्य वासः परत्रास्य जनो न रमते मित्रैर्मे संहितः शत्रुभिर्विगृहीतः लुब्धक्रूरादाविग्नः शत्रुसंहिताद्वा परस्मात् इति ॥ कZ_०७.६.२८ ॥

svadoṣeṇa gataḥ paradoṣeṇāgata ity akāraṇād gataḥ kāraṇād āgataḥ tarkayitavyaḥ chidraṃ me pūrayiṣyati ucito'yam asya vāsaḥ paratrāsya jano na ramate mitrair me saṃhitaḥ śatrubhir vigṛhītaḥ lubdhakrūrād āvignaḥ śatrusaṃhitād vā parasmāt iti

หากผู้ใดจากไปโดยไม่มีเหตุชัดเจนเพราะความบกพร่องของตน แต่กลับมาเพราะความผิดของอีกฝ่าย—กรณี ‘จากไปไร้เหตุ กลับมามีเหตุ’ นี้พึงอนุมานได้ว่า: เขาอาจมาช่วยอุดช่องโหว่/จุดอ่อนในระบบของเรา; หรือการพำนักที่นี่เหมาะกับเขา; หรือเขาไม่พอใจกับผู้คนที่นั่น; หรือเขาเข้ากับมิตรของเราและเป็นปฏิปักษ์กับศัตรูของเรา; หรือเขาถูกรบกวน/กดดันจากพวกโลภหรือโหดร้ายที่นั่น; หรือถูกรบกวนจากกลุ่มที่เข้ากับศัตรูในอีกฝ่ายหนึ่ง।

स्वदोषेणby his own fault
स्वदोषेण:
TypeNoun
Rootदोष
Formपुंलिङ्ग; तृतीया-एकवचन; स्व-दोष (own fault)
गतः(one) gone / departed
गतः:
TypeVerb (participle)
Rootगम्
Formक्त-प्रत्ययान्त; भूतकर्मणि/भूतकालिक; प्रथमा-एकवचन पुंलिङ्ग (one who has gone)
परदोषेणby another’s fault
परदोषेण:
TypeNoun
Rootदोष
Formपुंलिङ्ग; तृतीया-एकवचन; पर-दोष (another’s fault)
आगतः(one) come / arrived
आगतः:
TypeVerb (participle)
Rootआ√गम्
Formक्त-प्रत्ययान्त; भूतकालिक; प्रथमा-एकवचन पुंलिङ्ग (one who has come)
इतिthus (quoting)
इति:
TypeParticle
Rootइति
Formउद्धरण/इत्यर्थे अव्ययम्
अकारणात्without cause / without reason
अकारणात्:
TypeNoun
Rootकारण
Formनपुंसकलिङ्ग; पञ्चमी-एकवचन; अ-कारण (without cause)
गतःgone
गतः:
TypeVerb (participle)
Rootगम्
Formक्त-प्रत्ययान्त; प्रथमा-एकवचन पुंलिङ्ग
कारणात्from/for a reason; with cause
कारणात्:
TypeNoun
Rootकारण
Formनपुंसकलिङ्ग; पञ्चमी-एकवचन
आगतःcome
आगतः:
TypeVerb (participle)
Rootआ√गम्
Formक्त-प्रत्ययान्त; प्रथमा-एकवचन पुंलिङ्ग
तर्कयितव्यःshould be reasoned out / inferred
तर्कयितव्यः:
TypeVerb (gerundive)
Rootतर्कय्
Formतव्यत्-प्रत्ययान्त (कर्तव्यता); प्रथमा-एकवचन पुंलिङ्ग; ‘to be inferred/considered’
छिद्रम्a weak point / breach
छिद्रम्:
TypeNoun
Rootछिद्र
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया-एकवचन
मेof me / my
मे:
TypePronoun
Rootअस्मद्
Formषष्ठी-एकवचन (enclitic)
पूरयिष्यतिhe will fill up / make good
पूरयिष्यति:
TypeVerb
Rootपूरय् (√पॄ)
Formलृट् (भविष्यत्); परस्मैपद; प्रथमपुरुष-एकवचन
उचितःsuitable / proper
उचितः:
TypeAdjective (participle used adjectivally)
Rootउचित
Formप्रथमा-एकवचन पुंलिङ्ग; ‘proper/suitable’
अयम्this (man)
अयम्:
TypePronoun
Rootइदम्
Formप्रथमा-एकवचन पुंलिङ्ग
अस्यof him / his
अस्य:
TypePronoun
Rootइदम्
Formषष्ठी-एकवचन पुंलिङ्ग/नपुंसक
वासःdwelling / residence / stay
वासः:
TypeNoun
Rootवास
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा-एकवचन
परत्रelsewhere / in another place
परत्र:
TypeAdverb
Rootपरत्र
Formअव्ययम्
अस्यof him
अस्य:
TypePronoun
Rootइदम्
Formषष्ठी-एकवचन
जनःpeople
जनः:
TypeNoun
Rootजन
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा-एकवचन
not
:
TypeParticle
Root
Formनिषेधार्थक अव्ययम्
रमतेtakes pleasure / is content
रमते:
TypeVerb
Rootरम्
Formलट्; आत्मनेपद; प्रथमपुरुष-एकवचन
मित्रैःwith friends / allies
मित्रैः:
TypeNoun
Rootमित्र
Formनपुंसकलिङ्ग (also used as पुं); तृतीया-बहुवचन
मेmy
मे:
TypePronoun
Rootअस्मद्
Formषष्ठी-एकवचन (enclitic)
संहितःassociated / joined (with)
संहितः:
TypeVerb (past participle)
Rootसम्-√धा (संहिता as ‘joined’) / √हिता (pp)
Formक्त-प्रत्ययान्त; प्रथमा-एकवचन पुंलिङ्ग; ‘joined/associated’
शत्रुभिःby/with enemies
शत्रुभिः:
TypeNoun
Rootशत्रु
Formपुंलिङ्ग; तृतीया-बहुवचन
विगृहीतःestranged / in conflict
विगृहीतः:
TypeVerb (past participle)
Rootवि-√ग्रह्
Formक्त-प्रत्ययान्त; प्रथमा-एकवचन पुंलिङ्ग; ‘separated/at variance’
लुब्धक्रूरादौamong the greedy, cruel, and the like
लुब्धक्रूरादौ:
TypeNoun (compound used adverbially)
Rootआदि
Formलुब्ध-क्रूर-आदि; पुंलिङ्ग; सप्तमी-एकवचन (locative: ‘among/with the greedy, cruel, etc.’)
विग्नःdistressed / obstructed
विग्नः:
TypeAdjective/Participle
Rootवि-√घ्न / विघ्न
Formप्रथमा-एकवचन पुंलिङ्ग; ‘hindered/harassed/distressed’
शत्रुसंहितात्from an alliance of enemies
शत्रुसंहितात्:
TypeNoun/Adjective (compound)
Rootसंहित
Formशत्रु-संहित; पञ्चमी-एकवचन; ‘from an enemy-combination/alliance’
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formविकल्पार्थक अव्ययम्
परस्मात्from another (party)
परस्मात्:
TypePronoun/Adjective (comparative base)
Rootपर
Formपुंलिङ्ग; पञ्चमी-एकवचन; ‘from another (person/king)’
इतिthus
इति:
TypeParticle
Rootइति
Formउद्धरणार्थे अव्ययम्
M
mitra (friends/allies)
Ś
śatru (enemies)
E
enemy-aligned faction (śatrusaṃhita)

FAQs

Do not accept a returnee at face value; map incentives (utility to you, fit, factional conflicts, coercion) to decide whether to co-opt, constrain, or reject.