Previous Sutra
Next Sutra

Sutra 14

विगृहीतश्चेत्परप्रकृतयो लुब्धक्षीणापचरिता विग्रहोद्विग्ना वा मां नोपगच्छन्ति इति पश्येज्ज्यायानपि संधीयेत विग्रहोद्वेगं वा शमयेत् ॥ कZ_०७.३.१४ ॥

vigṛhītaś cet paraprakṛtayo lubdhakṣīṇāpacaritā vigrahodvignā vā māṃ nopagacchanti iti paśyej jyāyān api saṃdhīyeta vigrahodvegaṃ vā śamayet

หากในยามทำสงคราม เขาเห็นว่าองค์ประกอบของฝ่ายตรงข้าม—โลภ อ่อนกำลัง หรือแปลกแยก—ยังไม่เข้ามาอยู่ฝ่ายตนเพราะหวาดกลัวสงคราม ก็พึงทำสันติกับฝ่ายที่แข็งแกร่งกว่าด้วย หรือไม่ก็ระงับความตื่นตระหนกที่เกิดจากสงคราม

विगृहीतः(if) engaged in hostility / having entered into war
विगृहीतः:
TypeParticiple (Verbal adjective)
Rootग्रह् (वि+ग्रह्)
Formकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा-एकवचन; ‘विगृहीत’ = विग्रहं कृतवान्/विग्रहस्थितः
चेत्if
चेत्:
TypeParticle
Rootचेत्
Formनिपात; शर्तार्थक
पर-प्रकृतयःthe enemy’s constituent elements (enemy’s prakṛtis)
पर-प्रकृतयः:
TypeNoun
Rootप्रकृति
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-बहुवचन; ‘पर’ = शत्रोः/अन्यस्य
लुब्ध-क्षीण-अपचरिताःgreedy, weakened, and defected/alienated
लुब्ध-क्षीण-अपचरिताः:
TypeParticiple (Verbal adjective)
Rootअपचर् (अप+चर्)
Formकृदन्त (क्त) ‘अपचरित’; पुं/स्त्री? (प्रकृतयः इति बहुवचनस्य विशेषणम्), प्रथमा-बहुवचन; लुब्ध = लोभयुक्ताः, क्षीण = दुर्बलाः/क्षयगताः
विग्रह-उद्विग्नाःdistressed/alarmed due to the war
विग्रह-उद्विग्नाः:
TypeParticiple (Verbal adjective)
Rootउद्+विज्/द्विज् (उद्विज्)
Formकृदन्त (क्त) ‘उद्विग्न’; प्रथमा-बहुवचन (प्रकृतयः इत्यस्य विशेषणम्)
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formविकल्पार्थक निपात
माम्me
माम्:
TypePronoun
Rootअस्मद्
Formद्वितीया-एकवचन
not
:
TypeParticle
Root
Formनिषेध
उपगच्छन्तिapproach / come over (to my side)
उपगच्छन्ति:
TypeVerb
Rootगम् (उप+गम्)
Formलट्, परस्मैपद, प्रथमपुरुष, बहुवचन
इतिthus
इति:
TypeQuotative particle
Rootइति
Formइत्यादि-वाक्यसमाप्त्यर्थक
पश्येत्he should observe/consider
पश्येत्:
TypeVerb
Rootदृश्
Formविधिलिङ्, परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; (राजा) ‘should consider/see’
ज्यायान्a stronger (opponent)
ज्यायान्:
TypeAdjective
Rootज्यायस् (comparative of वृद्ध/ज्येष्ठ)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-एकवचन; तुलनात्मक-विशेषण
अपिeven
अपि:
TypeParticle
Rootअपि
Formसमुच्चय/अपवाद/अवधारणार्थक; अत्र ‘even’
संधीयेतhe should make peace / conclude a treaty
संधीयेत:
TypeVerb
Rootधा (सम्+धा)
Formविधिलिङ्, आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; ‘सन्धिं कुर्यात्’
विग्रह-उद्वेगम्the alarm/disturbance caused by war
विग्रह-उद्वेगम्:
TypeNoun (abstract)
Rootउद्+विज्/द्विज् (उद्विज्)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-एकवचन; ‘उद्वेग’ = भय/चिन्ता/क्षोभ
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formविकल्पार्थक
शमयेत्he should pacify/appease
शमयेत्:
TypeVerb
Rootशम् (शमय् caus.)
Formविधिलिङ्, परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; णिच् (causative)
P
paraprakṛti (enemy constituents)
S
stronger opponent

FAQs

Either pivot to a treaty with a stronger adversary if war is blocking political gains, or adjust conduct/propaganda to reduce fear so that defections and cooperation become possible.