तेषु चैतावच्चातुर्वार्ण्यमेतावन्तः कर्षकगोरक्षकवैदेहककारुकर्मकरदासाश्च एतावच्च द्विपदचतुष्पदमिदं चैषु हिरण्यल्विष्टिशुल्कदण्डं समुत्तिष्ठतीति ॥ कZ_०२.३५.०४ ॥
teṣu caitāvac cāturvārṇyam etāvantaḥ karṣakagorakṣakavaidehakakārukarmakaradāsāś ca; etāvac ca dvipadacatuṣpadam; idaṃ ca eṣu hiraṇya-lviṣṭi-śulka-daṇḍaṃ samuttiṣṭhatīti
ภายในนั้นเขาพึงบันทึกว่า ‘มีเท่านี้อยู่ในสี่วรรณะ; มีเท่านี้เป็นชาวนา คนเลี้ยงโค ไวเทหกะ (พ่อค้า) ช่างฝีมือ กรรมกรรับจ้าง และทาส; มีเท่านี้เป็นสัตว์สองเท้าและสี่เท้า; และจากสิ่งเหล่านี้เกิดรายได้เป็นเงินสด แรงงานเกณฑ์/การรับใช้ ค่าผ่านทาง/ภาษีศุลกากร และค่าปรับเป็นจำนวนเท่านี้’
Occupations predict economic activity and compliance risk; tolls reflect trade volume, and fines reflect enforcement—together enabling revenue projection and governance planning.