Previous Sutra
Next Sutra

Sutra 6

निक्षेपोपनिधिप्रयोगापहृतानामनिष्टोपगतानां च द्रव्याणां ज्ञानार्थमस्वामिकं कुप्यं हिरण्यं चोपलभ्य निष्केप्तारमन्यत्र व्यपदेशेन ग्राहयेदतिव्ययकर्तारमनायतिव्ययं च ॥ कZ_०२.२५.०६ ॥

nikṣepopanidhiprayogāpahṛtānām aniṣṭopagatānāṃ ca dravyāṇāṃ jñānārtham asvāmikaṃ kupyaṃ hiraṇyaṃ ca upalabhya niṣkeptāram anyatra vyapadeśena grāhayed ativyayakartāram anāyativyayaṃ ca

เพื่อการตรวจสอบระบุทรัพย์ที่ถูกเอาไปโดยการยักยอกทรัพย์ฝาก ทรัพย์ซ่อนเร้น การใช้ทรัพย์ที่มอบหมาย การลักขโมย หรือทรัพย์ที่สูญหายด้วยเหตุอื่น เมื่อพบสิ่งของหรือทองคำที่ไม่มีเจ้าของ ให้ล่อผู้ฝาก/ผู้กล่าวอ้างไปยังที่อื่นด้วยข้ออ้างเพื่อให้ชี้ระบุและควบคุมตัวไว้; เช่นเดียวกันให้จับกุมผู้ใช้จ่ายฟุ่มเฟือยและผู้ที่มีรายจ่ายโดยไม่ปรากฏรายได้ชัดเจนด้วย।

निक्षेपdeposit; property placed in custody
निक्षेप:
TypeNoun
Root√क्षिप् (निक्षेप- < नि+क्षेप)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा/षष्ठी एकवचन (समासपूर्वपद)
उपनिधिconcealed deposit; hidden property entrusted
उपनिधि:
TypeNoun
Root√धा (निधि- < नि+धा; उपनिधि- उप+निधि)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा/षष्ठी एकवचन (समासपूर्वपद)
प्रयोगuse; employment; (here) transaction/entrusted use
प्रयोग:
TypeNoun
Root√युज् (प्रयोग- प्र+योग)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा/षष्ठी एकवचन (समासपूर्वपद)
अपहृतानाम्of (things) taken away; stolen/removed
अपहृतानाम्:
TypeParticiple
Root√हृ (अप+हृ)
Formभूतकृदन्त (क्त); बहुवचन; षष्ठी; पुं/नपुं (द्रव्याणाम् इति विशेषणम्)
अनिष्टundesired; adverse
अनिष्ट:
TypeAdjective
Rootन + √इष् (इष्ट)
Formनपुंसकलिङ्ग; (समासपूर्वपद)
उपगतानाम्of (things) that have come to (an undesired state); that have met with misfortune
उपगतानाम्:
TypeParticiple
Root√गम् (उप+गम्)
Formभूतकृदन्त (क्त); बहुवचन; षष्ठी; पुं/नपुं (द्रव्याणाम् इति विशेषणम्)
and
:
TypeParticle
Formसमुच्चयार्थक अव्यय
द्रव्याणाम्of properties/assets
द्रव्याणाम्:
TypeNoun
Rootद्रव्य
Formनपुंसकलिङ्ग; षष्ठी बहुवचन
ज्ञानार्थम्for the purpose of ascertaining/knowing
ज्ञानार्थम्:
TypeAdverbial (purpose)
Rootज्ञान + अर्थ
Formअव्ययीभाववत् प्रयोगः; ‘ज्ञानस्य अर्थम्’ = प्रयोजनम्
अस्वामिकम्ownerless; without a claimant/known owner
अस्वामिकम्:
TypeAdjective
Rootअ + स्वामिन्
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया एकवचन; ‘कुप्यम्/हिरण्यम्’ इत्यस्य विशेषणम्
कुप्यम्movable goods/wares (non-gold valuables)
कुप्यम्:
TypeNoun
Rootकुप्य
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया एकवचन
हिरण्यम्gold; monetary precious metal
हिरण्यम्:
TypeNoun
Rootहिरण्य
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया एकवचन
and
:
TypeParticle
Formसमुच्चयार्थक अव्यय
उपलभ्यhaving obtained/found
उपलभ्य:
TypeGerund
Root√लभ् (उप+लभ्)
Formक्त्वान्त (अव्यय); पूर्वकालिक क्रिया
निक्षेप्तारम्the depositor; the person who placed (it) in deposit
निक्षेप्तारम्:
TypeNoun (agent)
Root√क्षिप् (निक्षेप्तृ)
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया एकवचन
अन्यत्रelsewhere; otherwise
अन्यत्र:
TypeIndeclinable
Formदेश/विषय-अव्यय
व्यपदेशेनby a pretext/under another designation
व्यपदेशेन:
TypeNoun
Rootव्यपदेश
Formपुंलिङ्ग; तृतीया एकवचन; करण/हेतु
ग्राहयेत्should cause (him) to be made to take/receive; should have (him) apprehended/compelled to accept
ग्राहयेत्:
TypeVerb
Root√ग्रह् (णिच्)
Formलोट्/विधिलिङ् (optative) परस्मैपद; 3पुरुष एकवचन; णिच्-प्रयोग (causative)
अतिव्ययकर्तारम्the one who has made excessive expenditure; the misappropriator
अतिव्ययकर्तारम्:
TypeNoun (agent)
Rootअति + व्यय + कर्तृ
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया एकवचन; ‘अतिव्ययस्य कर्ता’
अनायतिव्ययम्irrecoverable expenditure; non-returning loss
अनायतिव्ययम्:
TypeNoun/Adjective
Rootअ + आयति + व्यय
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया एकवचन; ‘आयतिः’ = future/expected (return); ‘अनायतिः’ = without future return
and
:
TypeParticle
Formसमुच्चयार्थक अव्यय
D
depositor/claimant (niṣkeptṛ)
O
ownerless goods (asvāmika kupya)
G
gold (hiraṇya)
S
suspects of illicit wealth

FAQs

A pretext-based apprehension and identification method: use found ‘ownerless’ valuables to draw out claimants/suspects and detain them, and flag suspects by spending patterns inconsistent with income.

Treat unexplained wealth and abnormal consumption as actionable indicators for inquiry, protecting state order and property rights.